İlamsız takip, alacaklıya elinde bir mahkeme kararı olmadan icra dairesine başvurma imkânı verir. Bu hızın karşılığı, borçlu tarafında son derece kısa sürelerle işleyen bir savunma penceresidir. Ödeme emrine itiraz yedi gün içinde yapılmadığında takip kesinleşir ve e-haciz uygulamaları başlar.
İcra Dairesinin Yetkisi ve İtirazın Zamanı
İİK sisteminde takibin hangi icra dairesinde yapılabileceği, borçlunun yerleşim yeri ve sözleşmenin ifa yeri gibi ölçütlere göre belirlenir. Yetkiye itiraz, ödeme emrine itirazla birlikte ve aynı süre içinde ileri sürülmelidir. Süresinde ileri sürülmeyen yetki itirazı sonradan dinlenmez; borçlu, kendi şehrinde olmayan bir dairede takibi sürdürmek zorunda kalır. Yetki itirazında hangi icra dairesinin yetkili olduğunun da gösterilmesi beklenir.
Borca, Faize ve İmzaya İtiraz Ayrımı
İtiraz dilekçesinde neye itiraz edildiği açık yazılmalıdır. Borcun tamamına itiraz, kısmi itiraz, faiz oranına itiraz ve imzaya itiraz farklı sonuçlar doğurur. Kısmi itirazda kabul edilen kısım bakımından takip kesinleşir. İmzaya açıkça itiraz edilmemesi, senedin altındaki imzanın kabul edilmiş sayılmasına yol açar; bu, kambiyo senedine dayanan takiplerde geri dönüşü olmayan bir sonuçtur.
İtirazdan Sonra Hangi Mahkeme?
İtiraz üzerine takip durur ve top alacaklıya geçer. Alacaklı, elindeki belgeye göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir. Bu tercih, elde belge olup olmamasına ve alacağın niteliğine göre yapılır. İtirazın kaldırılması talepleri icra mahkemesinin görev alanındadır; itirazın iptali davası ise HMK çerçevesinde genel hükümlere göre görülür ve alacak ticari nitelikteyse asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir.
Usulsüz Tebligat: Sürenin Yeniden Başlaması
Uygulamada en sık karşılaşılan hak kaybı, ödeme emrinin borçluya ulaşmaması ya da usulsüz tebliğ edilmesidir. Eski adrese yapılan tebligat, komşuya teslim edilirken gerekli şerhlerin düşülmemesi veya adreste bulunulmadığına dair araştırmanın yapılmaması bu kapsamdadır. Usulsüz tebligat iddiası, öğrenme tarihi esas alınarak şikâyet yoluyla icra mahkemesine götürülür.
- Tebliğ mazbatasındaki tarih, teslim alan kişi ve şerhler ayrıntılı incelenmelidir.
- Öğrenme tarihini gösteren banka bildirimi ya da sistem kaydı saklanmalıdır.
- Elektronik tebligat kutusu düzenli kontrol edilmelidir.
- Adres değişikliğinin ilgili kayıtlara işlenmesi ihmal edilmemelidir.
E-Haciz Uygulandığında Ne Yapılabilir?
Takip kesinleştikten sonra banka hesaplarına elektronik yolla haciz konulabilir. Burada dikkat edilmesi gereken, haczedilemeyecek nitelikteki gelirlerin ve maaşın kanunda öngörülen kısmının korunmasıdır. Emekli aylığı, asgari geçim tutarı ve benzeri kalemler yönünden yapılan itirazlar icra dairesine ve gerektiğinde icra mahkemesine yöneltilir. Ayrıca aynı alacak için birden fazla hesaba konulan blokelerin kaldırılması ayrıca talep edilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takibin türü, dayanak belge ve tebligatın yapılış biçimi sonucu değiştirebileceğinden, ödeme emri elinize ulaştığında süre çok kısa olduğu için gecikmeden hukuki değerlendirme yapılmalıdır.