Banka hesabına elektronik ortamda konulan bloke ya da maaş üzerindeki kesinti çoğu zaman borçlunun haberi olmadan uygulanır. Bu noktada verilecek tepki iki farklı hukuki yola ayrılır ve yanlış yolun seçilmesi, kısa süreler nedeniyle telafisi güç sonuçlar doğurur.
Şikâyet mi, İtiraz mı?
Takibin dayanağına, borcun varlığına ya da imzaya karşı çıkılıyorsa yol itirazdır ve muhatabı kural olarak icra dairesidir. Buna karşılık icra dairesinin yaptığı işlemin kanuna aykırı olduğu, hakkın yerine getirilmediği veya sebepsiz sürüncemede bırakıldığı ileri sürülüyorsa yol şikâyettir ve muhatabı icra mahkemesidir. E-haciz uygulamalarında en sık tartışılan konular — haczedilemeyecek malvarlığına dokunulması, maaş kesintisinin oranı, emekli aylığı üzerindeki bloke — şikâyet başlığı altında değerlendirilir.
Görevli ve Yetkili İcra Mahkemesi
Şikâyet, işlemi yapan icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesine yapılır. Borçlunun başka ilde yaşıyor olması bu sonucu değiştirmez. Birden çok icra dosyasından haciz konulmuşsa her dosya için ayrı şikâyet gerekebilir; bu ayrım yapılmadan tek dilekçeyle yürütülen başvurular çoğu kez eksik sonuç verir.
Yedi Günlük Süre ve Süresiz Şikâyet Halleri
İcra ve İflas Kanunu, şikâyet için kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi günlük süre öngörür. Ancak bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hallerinde şikâyet süreye bağlı değildir; kamu düzenine aykırılık oluşturan ve kanuna aykırılığı açık işlemler bakımından da süresiz şikâyet gündeme gelir. Bu nedenle süre geçmiş görünse bile dilekçe hazırlanmadan önce şikâyet sebebinin hangi kategoriye girdiği belirlenmelidir.
Ödeme Emri Tebligatındaki Gecikme ve Usulsüzlük
Haciz aşamasına gelinmesinin arkasında çoğu zaman fark edilmemiş bir ödeme emri tebligatı bulunur. Tebligatın eski adrese çıkarılması, muhtara bırakılan bildirimin haber verilmemesi ya da mazbatanın eksik doldurulması sık rastlanan sorunlardır. 7201 sayılı Tebligat Kanunu, usulsüz tebligat halinde muhatabın işlemi öğrendiğini beyan ettiği tarihin tebliğ tarihi sayılacağını düzenlediğinden, usulsüz tebligat şikâyeti çoğu dosyada ilk açılacak kapıdır. Bu başvuruda mazbata örneği, adres kayıt sistemi çıktısı ve öğrenme tarihini gösteren belge birlikte sunulmalıdır.
Uygulamada Öne Çıkan Kontroller
- Hangi dosyadan, hangi tarihte ve hangi tutarda haciz konulduğu tespit edilmeli
- Hesabın niteliği (maaş, emekli aylığı, nafaka, sosyal yardım) belgelenmeli
- İcra dosyasındaki hesap tablosu ve faiz işleyişi kontrol edilmeli
- Talep varsa haczin kaldırılması ve iade istemi ayrıca yazılmalı
- UYAP üzerinden dosya hareketleri düzenli izlenmeli
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; takibin türü, dayanağı ve hesabın niteliği izlenecek yolu değiştirir. Süreler kısa olduğundan, hesabınıza bloke konulduğunu öğrendiğiniz gün dosyanın incelenmesi ve gerekiyorsa hukuki destek alınması önem taşır.