Maaş haczi, borçlunun gündelik yaşamını doğrudan etkilediği için hatalı uygulamaya en hızlı tepki verilmesi gereken icra işlemlerindendir. Buna karşın uygulamada itirazın yöneltileceği merci ile şikâyetin götürüleceği merci sürekli karışır; süre de çoğu zaman bu karışıklık içinde tükenir.
İcra Dairesi mi, İcra Mahkemesi mi?
İİK sisteminde ödeme emrindeki borca ve imzaya itiraz icra dairesine yapılır. İşlemin kanuna aykırı ya da olaya uygun olmadığı iddiası ise şikâyet yoluyla icra mahkemesine taşınır. Maaş haczinde tartışma genellikle takibin kendisine değil, kesinti oranına, haczedilemeyecek kalemlere veya birden fazla haciz müzekkeresinin sırasına ilişkindir; bu tür uyuşmazlıklar şikâyetin konusudur.
Sık karıştırılan üç durum
- Nafaka alacağı için gelen haciz ile adi alacak haczinin sıralaması.
- İkramiye, kıdem tazminatı ve sosyal yardım niteliğindeki ödemelerin kesintiye dâhil edilmesi.
- Borçlunun rızasıyla verdiğine dayanılarak kanuni sınırın üstünde kesinti yapılması.
Yetki: Takibin Açıldığı Yer ve Yetki İtirazı
İcra takibinde yetki, HMK'nın yetki kurallarına paralel biçimde belirlenir ve borçlu, ödeme emrine itiraz ederken yetki itirazını da birlikte ileri sürmek zorundadır. Sonradan yapılan yetki itirazı çoğu kez sonuç doğurmaz. Buna karşılık haciz işleminin kendisine yönelik şikâyet, takibin yürüdüğü icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesine yapılır; borçlunun başka şehirde çalışıyor olması bu merciyi değiştirmez.
Tebligat Gecikmesi ve Şikâyet Süresi
Şikâyet için kanunda kısa bir süre öngörülmüştür ve bu süre kural olarak işlemin öğrenildiği tarihte işlemeye başlar. Maaş haczinde borçlu çoğu zaman haczi kendisine yapılan tebligattan değil, maaş bordrosundaki kesintiden öğrenir. Bu nedenle:
- Bordronun eline geçtiği tarih ve kesintinin ilk uygulandığı ay yazılı olarak kayda alınmalıdır.
- İşverenden kesintinin dayanağı olan müzekkere tarihi ve dosya numarası yazılı biçimde istenmelidir.
- UYAP üzerinden dosya inceleme tarihi, öğrenme anının ispatı bakımından ayrıca not edilmelidir.
İşveren Yazışmasının İspat Değeri
Maaş haczi dosyalarında en güçlü belge, işverenin yazılı beyanıdır. Kesintinin hangi müzekkereye dayandığı, hangi kalemlerden yapıldığı ve hangi ayda başladığı bu beyanla ortaya konur. Sözlü bilgi yerine yazılı yanıt istemek, hem şikâyet dilekçesinin dayanağını hem de sürenin başlangıcını sağlamlaştırır.
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir. Kesinti oranı, alacağın türü ve dosyanın geçmişi sonucu değiştirebileceğinden, bordronuzdaki kesintiyi fark ettiğiniz anda hukuki destek almanız zaman kaybını önler.