Kripto varlık üzerinden gerçekleşen dolandırıcılıklarda mağdurun en büyük dezavantajı, işlemin geri alınamaz olması ve varlığın hızla el değiştirmesidir. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık düzenlemeleri ve TCK hükümleri bir arada işlediğinden, süreç yalnızca ceza soruşturmasından ibaret değildir. Bu rehber, savcılık aşamasının yetki boyutunu ve gecikmenin doğurduğu geri dönülemez kaybı ele alır.
Fiilin Ayrıştırılması: Hangi Model Var?
- Yatırım getirisi vaadiyle toplanan paranın yeni katılımcı ödemeleriyle döndürüldüğü zincir modeller.
- Sahte borsa veya cüzdan arayüzü üzerinden bakiye gösterilip çekim taleplerinin engellenmesi.
- Sosyal mühendislikle cüzdan anahtarının ele geçirilmesi.
- Yurt dışı merkezli platformlar aracılığıyla varlığın katman katman aktarılması.
Her model farklı delil yapısı doğurur; şikâyet dilekçesi bu ayrım üzerine kurulmalıdır.
Yetkili Savcılık Nasıl Belirlenir?
Şikâyet ikamet edilen yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına yapılabilir; ancak dosyanın yetkili savcılığa gönderilmesi mümkündür. Aynı platformdan çok sayıda mağdur varsa, dosyaların birleştirilmesi talebi soruşturmanın etkinliğini artırır. Yurt dışı bağlantılı dosyalarda adli işbirliği süreçleri uzun sürdüğünden, ülke içindeki para akışına ilişkin taleplerin öne alınması gerekir.
Tebligat ve Bildirim Gecikmesinin Bedeli
Bu dosyalarda gecikmenin bedeli somuttur. Banka hesabına yapılan ödemenin iadesi ya da hesap üzerinde tedbir uygulanması, ancak varlık henüz çekilmeden mümkündür. Savcılık talimatının kuruma geç ulaşması, müzekkerenin yanlış birime yönlendirilmesi veya mağdurun şikâyeti günler sonra yapması, çoğu zaman el koyma imkânının tamamen ortadan kalkmasıyla sonuçlanır. Aynı şekilde takipsizlik kararına itiraz süresi de tebliğ tarihinden işlediğinden, dosyadaki adres bilgisi güncel tutulmalıdır.
Şikâyet Dosyasında Bulunması Gerekenler
- Para transferinin tüm bacakları: banka dekontları, alıcı hesap bilgileri ve saatler.
- Kripto tarafında işlem kimlikleri ve cüzdan adresleri; bunlar zincir üzerinde izlenebilir veridir.
- Platformla yapılan yazışmalar, tanıtım içerikleri ve verilen getiri taahhütleri.
- Yönlendirmeyi yapan kişilerin iletişim bilgileri ve mesaj kayıtları.
- Varsa aynı platform mağdurlarının oluşturduğu ortak kayıt listesi.
İdari ve Hukuk Boyutu
Şüpheli işlemlerin bildirimine ilişkin yükümlülükler 5549 sayılı Kanun kapsamındadır; ilgili kurumlara yapılacak ihbar, ceza soruşturmasından ayrı olarak değerlendirilir. Yetkisiz faaliyet yürüten platformlar bakımından sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde ayrı bir denetim boyutu bulunur. Zararın tazmini ise hukuk mahkemesinde ayrıca talep edilebilir; ceza dosyasındaki tespitler burada delil olarak kullanılır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar. İşlemin yapıldığı platformun statüsü ve para akışının yapısı sonucu doğrudan etkileyeceğinden, ilk günlerde hukuki destek alınması önem taşır.