Maaş haczi, borçlunun gündelik hayatını en doğrudan etkileyen icra işlemlerinden biridir ve itirazlar çoğu zaman geç, üstelik yanlış mercie yapılır. İİK ve HMK bakımından burada tek bir itiraz yolu yoktur; şikâyet, itiraz ve haczedilmezlik talebi birbirinden ayrı kurumlardır. Bu rehber, maaş haczine karşı hangi merciye gidileceğini ve tebligatın geç ulaştığı hâllerde ne yapılabileceğini ele alır.
Üç Farklı Yol, Üç Farklı Merci
- Ödeme emrine itiraz: Borcun kendisine veya imzaya karşı çıkılıyorsa itiraz, takibin yapıldığı icra dairesine yöneltilir.
- Haczedilmezlik talebi: Maaşın kanunda korunan kısmının haczedildiği ileri sürülüyorsa talep icra hukuk mahkemesine yapılır.
- Şikâyet: İşlemin kanuna aykırı yapıldığı, örneğin kesinti oranının hatalı uygulandığı iddiası da icra hukuk mahkemesinin konusudur.
Bu ayrımın karıştırılması, süresi içinde yapılmış bir başvurunun dahi sonuçsuz kalmasına yol açar.
Yetki: Takibin Yapıldığı Yer Belirleyicidir
Şikâyet ve haczedilmezlik uyuşmazlıklarında kural olarak takibin yapıldığı icra dairesinin bağlı bulunduğu icra hukuk mahkemesi yetkilidir. Borçlunun ikameti başka şehirde olsa dahi, dosyanın merkezi takibin bulunduğu yerdir. Uzaktan takip edilen dosyalarda bu durum, tebligatın ulaşma süresini uzattığı için ayrıca risk yaratır.
Tebligat Gecikmesi: Maaş Haczinde Sürenin Sessizce Tükenmesi
Maaş haczinde borçlu çoğu zaman durumu, kendisine yapılan tebligattan değil, maaş bordrosundaki kesintiden öğrenir. Bu gecikme iki sorunu birden doğurur: itiraz süresi çoktan işlemeye başlamıştır ve ilk kesintiler yapılmıştır. Bu nedenle:
- İşverene yazılan haciz müzekkeresinin tarihi ile borçluya yapılan tebligatın tarihi ayrı ayrı tespit edilmelidir.
- Tebligatın adres kaydına ve usulüne uygunluğu incelenmelidir; usulsüz tebligatta öğrenme tarihi esas alınabilir.
- Öğrenme tarihi iddia ediliyorsa bu tarihin kendisi de delillendirilmelidir; bordro, banka hareketi veya işveren yazısı bu noktada işlev görür.
Dosyayı Hazırlarken Toplanacak Belgeler
- Güncel maaş bordrosu ve kesinti dökümü
- Varsa asgari geçim ve bakmakla yükümlü olunan kişilere ilişkin kayıtlar
- Aynı borçlu hakkında birden fazla haciz varsa sıra cetveli bilgisi
- Takip dosyasının UYAP üzerinden alınmış işlem geçmişi
Muvafakat ve Anlaşma Seçeneği
Borçlunun kanunda öngörülen sınırın üzerinde kesintiye rıza göstermesi mümkündür; ancak bu rıza haciz konulduktan sonra ve usulüne uygun biçimde verilmelidir. Aksi hâlde geçersizlik tartışması doğar. Taksitlendirme talebi ise takibi durdurmaz; kabul edilmediği sürece kesinti sürer.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takibin türü, borcun kaynağı ve haczin kapsamı sonucu değiştirebileceğinden, kesinti başlamadan önce dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz yararlı olacaktır.