İlamsız takip, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol açar; borçlu açısından ise en kritik an, ödeme emrinin eline ulaştığı gündür. Maaş haczi bu yolun en sık görülen sonucudur. İİK ve HMK, sürecin hem yetki hem süre yönünü belirler.
Takip Hangi İcra Dairesinde Açılır?
İcra dairesinin yetkisi, HMK'nın yetki kurallarına paralel belirlenir: kural olarak borçlunun yerleşim yeri, sözleşmeden doğan alacaklarda ayrıca ifa yeri icra daireleri yetkilidir. Yetkisiz icra dairesinde başlatılan takibe karşı borçlunun yapması gereken, itiraz süresi içinde yetki itirazını da birlikte ileri sürmektir. Yalnızca borca itiraz edilip yetkiye itiraz edilmezse, yetkisizlik sonradan ileri sürülemez hâle gelir.
Ödeme Emri ve Yedi Günlük İtiraz
Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir. Bu süre içinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur. İtiraz edilmezse takip kesinleşir ve maaş haczi dâhil haciz işlemlerinin önü açılır. Sürenin kısalığı, tebligatın gecikmesini asıl risk hâline getirir.
- Tebliğ mazbatasında tebliğ tarihi, tebliğ alan kişi ve sıfatı ilk olarak kontrol edilir.
- Komşuya, apartman görevlisine veya işyerinde başka bir çalışana yapılan tebliğin koşulları incelenir.
- Adreste bulunmama hâlinde bırakılan haber kâğıdının usulüne uygunluğu değerlendirilir.
- Tebliğ usulsüz ise öğrenme tarihi belirtilerek icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir.
- Şikâyet kabul edilirse tebliğ tarihi öğrenme tarihi sayılır ve itiraz süresi yeniden hesaplanır.
Maaş Haczinde Kesinti Sınırı ve Sıra
Maaşın tamamı haczedilemez. İİK, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısmı hariç tutar ve kesintinin maaşın dörtte birinden az olamayacağını düzenler. Nafaka alacakları bu sınırlamaya tabi değildir ve diğer alacaklardan önce ödenir. Birden fazla haciz varsa işveren, ilk haczin kesintisi bitmeden sonrakine geçemez; sıraya aykırı kesinti yapan işverene karşı ayrı sorumluluk gündeme gelir. İhbar tazminatı, kıdem tazminatı ve ikramiye gibi kalemlerin haczedilebilirliği ise ayrı değerlendirilir.
Hangi Mahkeme: İcra Hukuk mu, İcra Ceza mı?
Haciz işlemine, kesinti oranına veya usulsüz tebligata ilişkin şikâyetler icra hukuk mahkemesine yapılır ve şikâyet süresi kural olarak öğrenmeden itibaren yedi gündür. Mal beyanında bulunmama, taahhüdü ihlal veya haczedilen malı kaçırma gibi fiiller ise icra ceza mahkemesinin alanına girer. İki mercii karıştırmak, dosyanın görev yönünden reddine ve şikâyet süresinin geçmesine yol açar.
Uyarı
Bu metin genel işleyişi anlatır; dosyanızdaki tebliğ evrakı, takip talebinin türü ve alacağın niteliği sonucu değiştirebilir. Ödeme emri elinize ulaştığında günleri tüketmeden bir avukata danışmanız önemlidir.