Banka hesabına ya da kripto varlık hesabına erişimin bir anda kapanması, çoğu zaman gerekçesi bildirilmeden yaşanır. Bu durumun arkasında 5549 sayılı Kanun kapsamındaki şüpheli işlem bildirimi, 5411 sayılı Kanun'a dayanan bankacılık uygulamaları, savcılık ya da mahkeme kararıyla verilmiş bir tedbir veya SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri bulunabilir. Doğru adımı seçmek için önce blokenin kaynağını tespit etmek gerekir.
İlk 48 Saat: Kaynağı Tespit Etmek
- Bankadan veya platformdan, işlemin dayanağının yazılı olarak bildirilmesi talep edilir.
- Bloke bir yargı kararına dayanıyorsa, hangi makam ve hangi dosya numarasıyla verildiği öğrenilmeye çalışılır.
- Karar varsa, tebligatın kime yapıldığı kontrol edilir; hesap sahibine hiç tebliğ yapılmamış olabilir.
- Kurum kaynaklı bir uygulamaysa (idari nitelikte), buna karşı öngörülen başvuru yolu tespit edilir.
- İşlem geçmişi ve yazışmalar, tarih sırasıyla tek dosyada toplanır.
Bu tespit yapılmadan yazılan dilekçe, çoğunlukla yanlış mercie gider ve haftalar kaybedilir.
Adli mi, İdari mi? Yol Ayrımı
- Soruşturma kapsamında el koyma veya benzeri bir koruma tedbiri varsa, itiraz ceza muhakemesi usulüne göre ve kararı veren merci üzerinden yürür.
- Kararın kaldırılması ya da kapsamının daraltılması talebi soruşturmayı yürüten savcılığa da yöneltilebilir.
- İşlem bir idari makamın kararına dayanıyorsa, iptali için idari yargı yolu gündeme gelir.
- Bloke tamamen bankanın kendi uygulamasından kaynaklanıyor ve hukuki dayanağı gösterilemiyorsa, sözleşme ilişkisine dayalı hukuk davası ve tüketici mevzuatı devreye girebilir.
TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçuna ilişkin düzenlemesi kapsamındaki bir soruşturmada, hesap sahibi çoğu zaman şüpheli değil, zincirin bir halkasında yer alan üçüncü kişidir. Bu ayrımın dilekçede net kurulması, tedbirin kapsamının daraltılması talebini güçlendirir.
Tebligat Gecikmesi ve Öğrenme Tarihi
Hesap sahibine bildirim yapılmadan uygulanan tedbirlerde süre tartışması kaçınılmazdır. Bu nedenle blokenin öğrenildiği an, bankadan alınan yazı ya da ekran kaydıyla belgelenmelidir. İtiraz dilekçesinde öğrenme tarihinin açıkça beyan edilmesi, süre yönünden ret riskini azaltır. Şirket hesaplarında, tebligatın yetkisiz kişiye yapılmış olması ayrı bir itiraz sebebidir.
Paranın Kaynağını Anlatan Dosya
Tedbirin kaldırılmasında en etkili unsur, varlığın meşru kaynağını gösteren belgelerdir. Maaş bordroları, satış sözleşmeleri, fatura ve tapu kayıtları, kripto işlemlerinde ise platform işlem dökümleri ve cüzdan adresleri zaman çizelgesi hâlinde sunulmalıdır. Kaynağı açıklanamayan tek bir transfer, tüm dosyanın değerlendirilmesini olumsuz etkileyebilir. Karşı tarafın dolandırıcılık mağduru olduğu iddiası varsa, kendi ticari ilişkinizin gerçekliğini gösteren yazışmalar özellikle önem taşır.
Süreç Uzarsa
Blokenin uzun sürmesi hâlinde, tedbirin ölçülülüğü ve tümüyle değil kısmen uygulanabileceği yönünde talep yenilenebilir. Koşullardaki değişiklik (yeni belge, başka dosyadaki tespit) her yeni talebin dayanağını oluşturur.
Bu içerik genel bilgilendirme sağlar; işlemin dayanağı, soruşturmanın kapsamı ve hesabın niteliği yol haritasını değiştirir. Blokenin kaynağı belirsizken dilekçe yazmak yerine önce yazılı bilgi talep etmek ve dosyayı bir hukukçuyla birlikte değerlendirmek daha güvenli bir başlangıçtır.