İlamsız takip, alacaklıya elinde bir mahkeme kararı olmadan takip başlatma imkânı verdiği için hızlıdır; borçlu bakımından ise en riskli takip türüdür. Riskin kaynağı, ödeme emrine itirazın yedi gün gibi kısa bir süreye bağlanmış olması ve bu sürenin tebliğ ile işlemeye başlamasıdır. Aşağıda İİK ve HMK çerçevesinde itirazın nereye, nasıl ve ne zaman yapılacağı ele alınmaktadır.
İtiraz Nereye Yapılır?
Sık yapılan hata, ödeme emrine itirazın icra mahkemesine yapılmasıdır. Oysa borca, faize veya imzaya itiraz takibin yapıldığı icra dairesine yöneltilir. İcra mahkemesi devreye, itirazın kaldırılması veya itirazın iptali gibi sonraki aşamalarda ya da şikâyet yoluyla girer. Yanlış mercie yapılan itiraz süreyi korumayabilir; bu da takibin kesinleşmesi ve haciz aşamasına geçilmesi sonucunu doğurur.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
- Borca itiraz: Alacağın hiç doğmadığı, ödendiği ya da miktarının farklı olduğu ileri sürülür.
- İmzaya itiraz: Adi senede dayanan takiplerde imzanın borçluya ait olmadığı açıkça ve ayrıca belirtilmelidir; genel itiraz imzayı kapsamış sayılmaz.
- Yetkiye itiraz: Takibin yapıldığı icra dairesinin yetkisiz olduğu ileri sürülür ve yetkili daire gösterilmelidir.
- Kısmi itiraz: Yalnızca bir bölüme itiraz edildiğinde kabul edilen kısım için takip kendiliğinden devam eder.
Yetki Analizi: Takip Nerede Başlatılabilir?
İlamsız takipte yetkili icra dairesi, genel hükümlere göre belirlenir; borçlunun yerleşim yeri ile sözleşmenin ifa yeri başlıca ölçütlerdir. Alacaklının kendi bulunduğu yerde takip başlatması tek başına yetkiyi doğurmaz. Yetki itirazının, diğer itiraz sebepleriyle birlikte ve aynı yedi günlük süre içinde ileri sürülmesi gerekir; sonradan eklenmesi kural olarak dinlenmez.
Tebligat Gecikmesi ve Usulsüz Tebligat
Yedi günlük süre tebliğle başladığından, ödeme emrinin borçluya ulaşmaması en ağır sonucu doğuran usul hatasıdır. Adreste bulunmama, komşuya veya muhtara bırakma gibi hâllerde tebligatın usulüne uygun olup olmadığı ayrıca tartışılır. Borçlu tebligatı gerçekte öğrendiği tarihi ileri sürerek şikâyet yoluna gidebilir; bu talep icra mahkemesine yapılır. Adres kaydını güncel tutmak ve elektronik tebligat kutusunu düzenli kontrol etmek, bu riski en aza indirir.
İtirazdan Sonra Ne Olur?
Süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Bu noktadan sonra top alacaklıdadır: elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını ya da genel mahkemede itirazın iptalini isteyecektir. Her iki yolun süre ve sonuçları farklı olduğundan, borçlunun itiraz metnini yazarken karşı tarafın hangi yolu seçebileceğini de hesaba katması gerekir.
Takip dosyaları belge durumuna göre hızla farklılaştığından, buradaki genel anlatımı kendi dosyanıza uygularken bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olur.