Elektronik ortamda uygulanan haciz, borçlunun çoğu zaman haberi olmadan banka hesabına düşer. İİK ve HMK çerçevesinde buna karşı yapılacak işlem tek değildir; talebin niteliğine göre başvurulacak yer ve süre değişir. Yanlış kapıya yapılan başvuru, hızlı işleyen bu süreçte fiilen hak kaybı doğurur.
Üç Farklı Yol, Üç Farklı Merci
- İcra dairesi: ödeme emrine karşı borca, faize veya imzaya itiraz buraya yapılır.
- İcra mahkemesi: haczin usulsüzlüğü, haczedilmezlik iddiası ve memur işlemine karşı şikâyet bu mahkemenin işidir.
- Genel mahkeme: borcun bulunmadığının tespiti için açılacak menfi tespit veya istirdat davası ayrı bir dosyadır.
Uygulamada en sık görülen hata, haczin kaldırılması talebinin genel mahkemeye, borca itirazın ise icra mahkemesine yöneltilmesidir. İkisi de sonuçsuz kalır.
Haczedilemeyen Değerleri Ayırmak
Hesaba yatan her para aynı nitelikte değildir. Maaş hesabında kısmi koruma, emekli aylığı ve bazı sosyal yardımlar bakımından ise özel korumalar söz konusudur. Bu iddianın kendiliğinden dikkate alınması beklenmemeli; hesabın niteliğini gösteren belgelerle birlikte açıkça ileri sürülmelidir:
- Banka hesap türünü ve gelen ödemenin kaynağını gösteren dökümler.
- İşveren yazısı, bordro veya kurum aylık bildirimi.
- Hesaba birden çok kaynaktan para giriyorsa ayrıştırma tablosu.
- Haczin uygulandığı tarih ve bloke edilen tutarın kaydı.
Süre Sayacını Doğru Başlatmak
Ödeme emrine itiraz süresi tebliğle, memur işlemine karşı şikâyet süresi ise işlemin öğrenildiği anla başlar. E-haciz uygulamalarında öğrenme çoğu zaman bankadan gelen bildirimle gerçekleşir; bu bildirimin tarihi kayıt altına alınmalıdır. Adresin güncel olmaması nedeniyle usulsüz tebligat söz konusuysa, bu ayrı bir başlık olarak ileri sürülür ve süre bakımından sonuç doğurur.
Takibin Durup Durmadığını Kontrol Edin
İtiraz her takip türünde aynı etkiyi yaratmaz. İlamsız takipte borca itiraz takibi durdururken, kambiyo senetlerine özgü takipte itirazın satışı durdurması kural olarak mahkeme kararına bağlıdır. Bu nedenle itiraz dilekçesi verilirken, gerekiyorsa tedbir talebinin de aynı anda yapılması gerekir. Aksi halde itiraz varken satış aşamasına gelinmesi mümkündür.
Alacaklı Tarafı İçin Not
Alacaklı bakımından da usul disiplini önemlidir. Haczin geçerliliği, bildirim yazısının içeriği ve üçüncü kişi nezdindeki hacizde beyan süreleri takip edilmezse, sonradan yapılan şikâyetlerle kazanılmış konum kaybedilebilir.
Buradaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir; takibin türü, hesabın niteliği ve tebligat durumu izlenecek yolu tümüyle değiştirir. Hesabınıza haciz uygulandığını öğrendiğiniz gün hukuki destek almanız, kısa süreler nedeniyle önem taşır.