Elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklının başlattığı ilamsız takip, borçlu için sessizce ilerleyen bir risktir. Ödeme emrinin tebliğinden sonra kanunda öngörülen kısa süre içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. İİK'nın takip hukukuna ilişkin kuralları ile HMK'nın ispat düzeni, bu aşamada borçlunun elindeki imkânları belirler.
Ödeme Emri Eline Ulaştığında İlk Kontrol
İtiraz dilekçesi yazılmadan önce ödeme emrinin kendisi incelenmelidir: takip dayanağı olarak ne gösterilmiştir, alacak kalemleri nasıl ayrılmıştır, faiz türü ve başlangıç tarihi yazılı mıdır? Tebliğ tarihinin doğru okunması ise en kritik adımdır; süreler bu tarihten işlemeye başlar ve tebligatın usulsüz yapıldığı düşünülüyorsa bunun ayrıca ileri sürülmesi gerekir.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
Borçlu, borcun tamamına itiraz edebileceği gibi bir kısmına da itiraz edebilir. Kısmi itirazda kabul edilen tutarın açıkça gösterilmesi zorunludur; aksi halde itiraz sonuç doğurmayabilir. Ayrıca imzaya itiraz ile borca itiraz farklı sonuçlar doğurur. Senede dayalı takiplerde imzanın reddedilmediği hallerde, sonradan bu iddiayı ileri sürmek mümkün olmaz.
Borçlunun Elindeki Başlıca İmkânlar
- Borcun tamamına veya bir kısmına süresinde itiraz etme
- Faiz oranına ve işlemiş faiz tutarına ayrıca itiraz etme
- Yetkiye itiraz ederek takibin yürütüleceği yeri tartışmaya açma
- Zamanaşımı def'ini ileri sürme
- Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin şikâyet yoluna başvurma
Adım Adım Savunma Planı
- Tebliğ tarihi ve itiraz süresinin son günü takvime işlenir.
- Ödeme belgeleri, dekontlar ve yazışmalar toplanır.
- İtiraz dilekçesinde her sebep ayrı başlık altında yazılır.
- İtirazın icra dairesine ulaştığını gösteren kayıt saklanır.
- Alacaklının itirazın kaldırılması veya iptali talebine karşı savunma hazırlanır.
Delil Eksikliği Borçluyu Nasıl Zorlar?
İtiraz üzerine takip durur; ancak alacaklı mahkemeye başvurduğunda tartışma belgeler üzerinden yürür. Elden yapılan ödemeler, açıklaması yazılmamış havaleler veya mahsup edildiği söylenen tutarlar belgelenemediğinde, borçlunun haklı savunması sonuçsuz kalabilir. Kötüniyet tazminatı riski de gözetilerek, dayanağı bulunmayan genel itirazlardan kaçınılmalı; her itiraz sebebi somut bir belge veya olguya bağlanmalıdır.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takibin türü, dayanak belgenin niteliği ve tebligatın durumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ödeme emrini aldıktan hemen sonra hukuki destek almanız yerinde olacaktır.