Banka hesabının bir anda kullanılamaz hale gelmesi durumunda ilk yapılması gereken, kısıtlamanın hangi işlemden kaynaklandığını tespit etmektir. Uygulamada birbirinden tamamen farklı üç durum aynı isimle anılır ve her birinin itiraz yolu ayrıdır. Yanlış mercie yapılan başvuru yalnızca sonuçsuz kalmaz, gerçek itiraz süresinin de kaçırılmasına yol açar.
Kısıtlamanın Kaynağını Ayırt Etmek
Hesap hareketlerinin durmasının başlıca sebepleri şunlardır:
- Bankanın kendi risk politikası çerçevesinde uyguladığı geçici kısıtlama
- 5549 sayılı Kanun kapsamında işlemin askıya alınması
- Bir ceza soruşturması kapsamında verilmiş el koyma kararı
- İcra dosyasından konulmuş haciz
- Vergi veya kamu alacağı nedeniyle uygulanan takip işlemi
Bu ayrım yapılmadan hazırlanan dilekçeler, doğru olguları anlatsa bile karar verecek merci bakımından işlevsiz kalır. Bankadan alınacak yazılı bilgi ve hesap ekstresi üzerindeki şerh, kaynağı çoğu zaman gösterir.
Ceza Soruşturması Kapsamındaki El Koymada İtiraz
Soruşturma kapsamında verilen el koyma kararlarına karşı itiraz, kararı veren hâkimliğe sunulur ve karar bir başka sulh ceza hâkimliğince incelenir. İtiraz dilekçesinde en verimli yaklaşım, suçlamanın esasını tartışmak yerine hesaba giren paranın kaynağını kalem kalem göstermektir:
- Hesaba giren her tutarın hangi işleme dayandığı
- Ticari faaliyet varsa fatura, sözleşme ve gümrük kayıtlarıyla eşleştirme
- Şüpheli işlemle ilgisi bulunmayan bakiyenin ayrıştırılması
- Blokenin devamının doğurduğu somut zararın belgelenmesi
Aklama suçlamalarında TCK 282 kapsamındaki değerlendirme, öncül suçun varlığına bağlıdır. Bu nedenle öncül suç isnadının bulunmadığı veya kapsam dışı olduğu hallerde bu husus ayrıca vurgulanmalıdır.
Kripto Varlık Platformlarındaki Kısıtlamalar
Platform nezdindeki bakiyenin dondurulması, banka hesabındaki blokeden farklı bir hukuki zeminde ilerler. SPK kripto düzenlemeleri kapsamında faaliyet gösteren kuruluşlarda, kısıtlamanın platformun kendi yükümlülüğünden mi yoksa bir yargı kararından mı kaynaklandığı sorulmalıdır. Platformdan alınacak yazılı cevap, hem itiraz mercii hem talebin muhatabı bakımından belirleyici olur.
Banka Kaynaklı Kısıtlamada Yol
Kısıtlama tamamen bankanın kendi değerlendirmesine dayanıyorsa, izlenecek yol adli değil sözleşmeseldir. 5411 sayılı Kanun çerçevesindeki yükümlülükler gerekçe gösteriliyorsa, önce bankaya yazılı başvuru yapılıp gerekçenin belgelenmesi istenmeli, ardından ilgili denetim merciine şikâyet ve genel mahkemede dava seçenekleri değerlendirilmelidir.
Zamanla Yarışan Belgeler
Blokenin kaldırılması talebinde en güçlü dayanak, paranın meşru kaynağını gösteren eşzamanlı kayıtlardır. Sonradan düzenlenen belgeler aynı ikna gücüne sahip değildir. Bu nedenle ticari ilişkiye dair yazışmalar, sözleşmeler ve karşı taraf beyanları gecikmeden toplanmalı; hesap hareketleri dönemsel bir tablo halinde sunulmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kısıtlamanın kaynağı, tutarı ve dosyanın aşaması izlenecek yolu tümüyle değiştirebileceğinden, ilk günlerde bir hukukçuyla birlikte hareket etmeniz önem taşır.