Yatırım vaadiyle toplanan paraların ardından hesapların bloke edilmesi, mağdur açısından iki katmanlı bir sorun yaratır: bir yandan kaybedilen tutarın peşine düşmek, diğer yandan kendi hesabındaki kısıtlamayı kaldırmak gerekir. Bu iki hedef farklı mercilerde ve farklı takvimlerle yürür.
Blokenin Kaynağını Belirlemek
Bir hesap üzerindeki kısıtlama tek bir sebebe dayanmaz. Kaynak, bankanın kendi risk politikası kapsamındaki bir uygulama olabileceği gibi, 5549 sayılı Kanun çerçevesindeki bir işlem ya da soruşturma kapsamında verilmiş bir adli karar da olabilir. İzlenecek yol tamamen buna bağlıdır: bankadan kaynaklanan kısıtlamada muhatap bankadır ve uyuşmazlık hukuk mahkemesinde görülür; adli karara dayanan elkoymada ise itiraz mercii sulh ceza hâkimliğidir; idari nitelikteki bir işlemde ise idari yargı yolu gündeme gelir. Bu nedenle ilk adım, bankadan kısıtlamanın dayanağının yazılı olarak istenmesidir.
Ceza Kanalında Yetki ve Şikâyet
Yatırım mağduriyeti dosyalarında suç duyurusu, mağdurun bulunduğu veya paranın gönderildiği yer başsavcılığına yapılabilir; dosya gerekirse yetkili yere gönderilir. Aklama boyutu bulunan olaylarda TCK'nın 282. maddesindeki suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması fiili ayrıca soruşturulur. Bu tür soruşturmalarda malvarlığına yönelik koruma tedbirleri, hem şüpheliyi hem de zincirin ortasında yer alan iyiniyetli hesap sahiplerini etkileyebilir. Kendi hesabı kısıtlanan kişi, dosyaya kısa sürede itiraz sunarak para giriş çıkışının niteliğini açıklamalıdır.
Hukuk Kanalında Muhatabın Doğru Seçilmesi
Kaybedilen tutar için açılacak davada muhatabın belirlenmesi kritik önemdedir. Yurt dışında kurulu ve 5411 sayılı Kanun kapsamında faaliyet izni bulunmayan bir platform söz konusuysa, icra edilebilir bir karar alma ihtimali sınırlıdır. Bu durumda paranın ilk aktarıldığı yurt içi hesaplar ve aracı kişiler dosyanın odağı hâline gelir. Tarafların sıfatına göre asliye ticaret, asliye hukuk veya tüketici mahkemesi görevli olabilir; SPK düzenlemelerine tabi bir faaliyetin izinsiz yürütülmüş olması ise ayrıca bildirim konusudur.
Para İzini Kuran Belgeler
- Tüm gönderimlerin tarih, tutar ve karşı hesap bilgisini içeren banka dekontları
- Kripto varlık transferlerinde cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri
- Platformla yapılan yazışmalar, vaat edilen getiriyi gösteren mesaj ve ekran kayıtları
- Aracılık eden kişilerin telefon numaraları ile tanışma sürecine dair kayıtlar
- Hesap özetinde blokenin başladığı ana ilişkin kayıtlar ve bankaya yapılan yazılı talep
Bu dosyalarda en sık görülen eksik, ödemelerin bir kısmının elden ya da üçüncü kişi hesabı üzerinden yapılmış olması ve bu kısmın belgelenememesidir. Belgelenemeyen tutar, iddianın tamamına gölge düşürür.
Uyarı
Metin genel bilgilendirme amacı taşır; blokenin dayanağı ve paranın izlediği güzergâh izlenecek yolu tamamen değiştirir. Hesap kısıtlaması söz konusuysa itiraz süreleri kısa olduğundan, gecikmeden hukuki destek alınması önem taşır.