Hesabına erişemeyen kişinin ilk sorusu genellikle "kim engelledi" olur. Bu sorunun cevabı, izlenecek hukuki yolu tümüyle değiştirir. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık düzenlemeleri ve TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamaya ilişkin hükümleri ekseninde bu rehber, merci analizini yapıyor.
Önce Blokenin Kaynağını Tespit Edin
Uygulamada "MASAK blokesi" denilen durumun arkasında farklı hukuki temeller bulunabilir:
- Savcılık talebi ve hâkim kararına dayanan el koyma işlemi,
- Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde verilip hâkim onayına sunulan geçici işlem,
- Bankanın veya kripto varlık hizmet sağlayıcısının kendi yükümlülükleri kapsamında uyguladığı, şüpheli işlem bildirimine bağlı tedbir,
- İcra veya vergi takibinden kaynaklanan haciz.
Bu ayrım yapılmadan yazılan dilekçe, çoğu kez yanlış mercie gider ve dosya haftalarca bekler. İlk adım, bankadan veya hizmet sağlayıcıdan işlemin dayanağının ve varsa dosya numarasının yazılı olarak istenmesidir.
El Koyma Kararına İtirazın Muhatabı
Soruşturma evresinde taşınmaz, hak ve alacaklara el konulmasına ilişkin kararlar hâkim kararıyla verilir; bu kararlara karşı itiraz sulh ceza hâkimliğine yapılır ve itirazı inceleyecek merci kanunda belirlenmiş sıraya göre tespit edilir. İtiraz dilekçesinde yalnızca mağduriyet anlatılmamalı, suç şüphesinin somut olguya dayanmadığı ve tedbirin ölçüsüz olduğu ayrı başlıklarda gerekçelendirilmelidir. Kovuşturma başlamışsa talep, davaya bakan mahkemeye yöneltilir.
İdari Yaptırım ve Yükümlü Tarafı
Yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle idari para cezasıyla karşılaşan kurum veya kişi bakımından izlenecek yol farklıdır; bu yaptırıma karşı başvuru mercii idari yargı ile kabahatler rejimi arasındaki ayrıma göre belirlenir. Şüpheli işlem bildirimi yapan kurumun bu bildirimden ötürü sorumluluğunun sınırlı olduğu da gözetilmelidir.
Delil Eksikliği: Kaynağı Gösterilemeyen Para
Bu dosyalarda belirleyici olan, malvarlığının meşru kaynağının izlenebilir biçimde ortaya konulmasıdır. En sık rastlanan boşluklar şunlardır:
- Nakit el değiştiren tutarların hiçbir banka kaydına yansımaması,
- Kripto varlık alım–satımlarında borsa hesap özetinin, cüzdan adreslerinin ve transfer kayıtlarının indirilmemiş olması,
- Araç, taşınmaz veya altın satışından gelen paranın satış belgesiyle eşleştirilmemesi,
- Yurt dışı transferlerinde gönderen ile hesap sahibi arasındaki ilişkinin açıklanamaması,
- Üçüncü kişi hesabı üzerinden yapılan işlemlerde bu kişiyle aradaki hukuki ilişkinin yazılı bir dayanağının bulunmaması.
Süreç Boyunca Yapılabilecekler
Soruşturma gizliliği kararı varsa dosya incelemesi sınırlanabilir; bu durumda kısıtlama kararına karşı da itiraz yolu bulunur. Bloke süresince zorunlu ödemeler için kısmi serbestlik talebi ayrıca değerlendirilebilir. Beyanların savcılık aşamasında dosya kapsamı bilinmeden verilmesi, sonradan düzeltilmesi güç sonuçlar doğurabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İşlemin dayanağı ve dosyanın aşaması izlenecek yolu değiştirdiğinden, adım atmadan önce ceza hukuku yönünden değerlendirme yapılması gerekir.