Dijital varlık yatırımı vaadiyle yapılan tahsilatların ardından erişimin kesilmesi, uygulamada sıkça karşılaşılan bir mağduriyet biçimidir. Bu dosyalarda hem TCK'nın dolandırıcılık hükümleri hem 5549 sayılı Kanun kapsamındaki suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi düzeni hem de sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler devreye girer. Bankacılık faaliyetleri yönünden 5411 sayılı Kanun da tabloya eklenebilir.
Şikâyetin Yöneltileceği Yer
Soruşturma Cumhuriyet başsavcılığınca yürütülür. Yetki bakımından fiilin işlendiği yer esas alınır; ancak internet üzerinden gerçekleşen fiillerde bu yerin belirlenmesi güç olduğundan, para transferinin yapıldığı banka şubesinin bulunduğu yer ya da mağdurun bulunduğu yer başsavcılığına başvuru yapılması yaygındır. Dosya, yetkisizlik kararıyla ilgili yere gönderilebilir; bu, şikâyetin geçersiz olduğu anlamına gelmez.
Paranın İzini Kaybetmeden Yapılması Gerekenler
- Transferin yapıldığı hesap bilgileri, işlem saatleri ve açıklamaları dekontla toplanır.
- Platformdaki kullanıcı adı, cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri kaydedilir.
- Yatırım vaadini içeren mesajlar, sesli görüşme kayıtları ve reklam ekranları saklanır.
- Şikâyet dilekçesinde hesaplar üzerine tedbir konulması ve transfer zincirinin çıkarılması talep edilir.
- Aracı kuruluşlara yazılı bildirim yapılır ve bildirim tarihleri belgelenir.
Nitelendirme Neden Önemli?
Fiilin basit dolandırıcılık mı yoksa nitelikli hâllerden biri kapsamında mı değerlendirileceği, hem soruşturmanın kapsamını hem de sonraki aşamaları etkiler. Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması, banka veya kredi kurumlarının araç kılınması gibi hâller ayrı bir ağırlık taşır. Ayrıca toplanan paraların hesaplar arasında dolaştırılması, aklama boyutunun ayrıca değerlendirilmesini gerektirebilir. Suç delillerini gizleme veya yok etme fiilleri ise TCK'nın 282. maddesi çerçevesinde ayrı bir tartışma başlığıdır.
Delil Eksikliğinin En Sık Görülen Biçimleri
- Yalnızca ekran görüntüsüyle yetinilip banka kayıtlarının hiç istenmemesi
- Cüzdan adreslerinin eksik veya hatalı yazılması
- Platformla yapılan yazışmaların uygulama kapandığı için kaybedilmesi
- Aracı kişiye nakit teslim edildiği hâllerde teslimin tanıkla dahi desteklenememesi
- Zararın toplam tutarının kalem kalem gösterilmemesi
Hukuk Yolunun Paralel Yürütülmesi
Ceza soruşturması failin cezalandırılmasına yöneliktir; zararın tahsili için ayrıca hukuk yoluna başvurulması gerekebilir. Aracı kuruluşun sorumluluğu tartışılıyorsa bu istem farklı bir mahkemede görülür ve ispat düzeni değişir. Bu nedenle iki hattın en baştan birlikte planlanması, hem tedbir imkânını hem de zamanaşımı takvimini korur.
Bu yazı genel çerçeve sunar; her dosyanın para akışı ve platform yapısı farklıdır. Transferin üzerinden fazla zaman geçmeden bir hukukçuya başvurmak, tedbir imkânı bakımından belirleyici olabilir.