Ücret üzerine konulan haciz, alacaklı için en istikrarlı tahsil yollarından biri olduğu kadar borçlu için de en çok itiraz konusu edilen işlemdir. İİK bu alanda hem kesintinin oranına hem de birden çok haczin sıraya konulmasına ilişkin ayrıntılı bir düzen kurmuştur. HMK ise şikâyet ve dava aşamalarında usul çerçevesini belirler. Bu rehber, itirazın kendisinden çok haczin uygulanma biçimindeki hataları konu alır.
Kesinti Oranı ve Sınırı
Ücretin tamamı haczedilemez. Kanun, borçlunun ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimi için gerekli bölümü koruyarak, kalan kısım üzerinden belirli bir oranda kesinti yapılmasını öngörür; nafaka alacakları bu sınırlamanın dışında ayrı bir konuma sahiptir. Uygulamada tartışma çoğunlukla hesaba esas alınan tutarın brüt mü net mi olduğu ve hangi kalemlerin ücret sayılacağı noktasında çıkar. İkramiye, yol ve yemek yardımı gibi kalemlerin niteliği ayrıca değerlendirilir.
Birden Fazla Haczin Sıraya Girmesi
- Aynı ücret üzerine birden çok haciz konulduğunda kesintiler aynı anda değil sırayla uygulanır.
- Sıra, haciz müzekkerelerinin işverene ulaştığı tarihe göre belirlenir.
- Nafaka alacağı, sırada öncelikli konumdadır.
- Önceki haciz dosyası kapandığında sıradaki dosyaya geçilir; işverenin bunu takip etmesi beklenir.
- Sıranın atlanması hem alacaklı hem borçlu bakımından şikâyet konusu olabilir.
Hangi Merciye Gidilecek?
Haczin kanuna aykırı biçimde uygulandığı, haczedilemeyecek bir gelirin kesildiği veya oranın aşıldığı iddiası icra mahkemesine yapılacak şikâyetin konusudur. Buna karşılık üçüncü kişi konumundaki işverenin bildirimine yönelik tartışmalar farklı bir usule tabidir. Takibin kendisine, borcun varlığına ya da miktarına ilişkin itiraz ise haciz aşamasında değil, ödeme emri aşamasında yapılması gereken bir işlemdir. Bu ayrımın kurulmaması, başvurunun süre yönünden değil konu yönünden reddine yol açar.
Şikâyette Sunulması Gereken Belgeler
- Haciz kesintisinin başladığı ayı ve tutarını gösteren bordro
- İşverene gelen haciz müzekkerelerinin tarihlerini gösteren yazışmalar
- Bakmakla yükümlü olunan kişileri gösteren nüfus kaydı
- Nafaka ödemesi varsa buna ilişkin karar ve ödeme kayıtları
- Aynı ücretteki diğer haciz dosyalarının numaralarını gösteren liste
Muvafakat ve Sonuçları
Borçlu, haczedilemeyecek bölüm üzerinde haciz konulmasına muvafakat edebilir; ancak bu muvafakatin haciz işleminden önce mi sonra mı verildiği sonucu değiştirir. Takipten önce ve soyut biçimde verilen beyanların geçerliliği tartışmalıdır. Bu nedenle imzalanan her belgenin tarihi ve içeriği, şikâyet öncesinde dikkatle incelenmelidir.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunmak amacıyla verilmiştir. Kesinti oranı ve sıra tartışmaları dosyanın kendi kayıtlarına bağlı olduğundan, bordronuzla birlikte bir hukukçuya başvurmanız en hızlı yol olacaktır.