Haciz işlemi çoğu borçlu için sürecin başlangıcı değil, farkına varılan ilk aşamadır. Oysa İİK sistematiğinde borçlunun kullanabileceği yollar, haczin uygulandığı ana kadar geçen dönemde de vardır ve her biri farklı mercie, farklı süreye ve farklı ispat yüküne tabidir. HMK’nın genel usul kuralları ile birlikte okunduğunda, borçlunun kaybettiği hakların büyük kısmı bilgi eksikliğinden değil, doğru yolun geç seçilmesinden doğar.
İtiraz mı, Şikâyet mi
Bu ayrım, icra hukukunun en belirleyici eşiğidir. Borcun kendisine, tutarına veya imzaya yönelik karşı çıkışlar itiraz yoluyla; icra dairesinin işleminin kanuna aykırı ya da hakkın yerine getirilmemesi niteliğindeki durumlar ise şikâyet yoluyla ileri sürülür. İkisinin muhatabı ve süresi farklıdır. Dilekçe yanlış nitelendirildiğinde, esas bakımından haklı olan borçlu sonuç alamaz.
Tebligat: Sessiz Başlayan Sürecin Kaynağı
Borçluların büyük bölümü takipten haciz aşamasında haberdar olur. Bu durumda ilk incelenmesi gereken belge, ödeme emrinin nasıl tebliğ edildiğini gösteren tebligat evrakıdır. Adres kayıt sistemindeki adres, tebliğ tarihi, tebliğ edilen kişi ve şerhler kontrol edilmelidir. Usulsüz tebligat iddiası, öğrenme tarihine bağlı olarak ileri sürülür ve bu tarihin nasıl belirlendiği dilekçede açıklanmalıdır.
Haczedilmezlik ve İstihkak İddialarında İspat
- Maaş ve ücret hacizlerinde bordro ile ödeme kayıtları
- Ev eşyasının niteliği bakımından haciz tutanağındaki tanım ve fotoğraflar
- Meslek icrası için zorunlu araç ve gereçlere ilişkin faaliyet belgeleri
- Üçüncü kişiye ait mal iddiasında fatura, sözleşme ve ödeme akışı
- Aile konutu ya da üzerinde şerh bulunan taşınmazlarda tapu kayıtları
Bu iddialar sözlü beyanla değil belgeyle desteklendiğinde sonuç doğurur. Haciz sırasında tutanağa geçirilen itiraz kaydı, sonradan açılacak dosyada iddianın ilk anda ileri sürüldüğünü gösteren güçlü bir dayanak olur.
Satış Aşamasına Girmeden Yapılacaklar
Haczedilen malın satışa çıkarılması hâlinde borçlunun elindeki seçenekler daralır. Bu nedenle kıymet takdirine karşı süresi içinde başvurulması, taksitlendirme imkânının değerlendirilmesi ve borç miktarına ilişkin hesap hatalarının erkenden tespiti önem taşır. Süreler, satış takvimi başladıktan sonra geriye dönük olarak canlandırılamaz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takip türü, alacağın dayanağı ve tebligat geçmişi sonucu değiştirebileceğinden, dosyanızdaki evrakla birlikte hukuki değerlendirme alınması önerilir.