Banka hesabına erişemediğini fark eden çoğu kişi, süreci ancak e-haciz aşamasında öğrenir. Oysa bu, ilamsız takibin ilk değil son halkasıdır. İİK sistematiğinde takip, ödeme emrinin tebliğiyle başlar; itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Aşağıda bu zincirin nerede kırılabileceği anlatılmaktadır.
Önce Dosyayı Görün: Hangi Takip, Hangi Tarih
İlk adım, hesabın hangi icra dosyasından bloke edildiğini tespit etmektir. Banka bildirimi, dosya numarası ve icra dairesini içerir. Bu bilgiyle dosya incelendiğinde ödeme emrinin ne zaman ve nereye tebliğ edildiği görülür. Uygulamada blokelerin önemli bir kısmı, borcun olmadığı için değil, tebligatın eski adrese yapılmış olması nedeniyle tartışmalıdır.
İtiraz mı, Şikâyet mi, Menfi Tespit mi?
- Ödeme emrine itiraz: Süresi içindeyse icra dairesine yapılır ve takibi durdurur. Borca, imzaya veya yetkiye itiraz ayrı ayrı ve açıkça belirtilmelidir.
- Şikâyet: İcra dairesinin işleminin usule aykırı olduğu iddiasında, icra mahkemesine yöneltilir.
- Menfi tespit: Süre geçmiş ve takip kesinleşmişse, borçlu olunmadığının tespiti için genel mahkemede dava açılması gündeme gelir; bu yol tek başına haczi kendiliğinden kaldırmaz.
- Gecikmiş itiraz: Sürenin engel bir nedenle kaçırıldığı hallerde başvurulan istisnai yoldur ve engelin belgelenmesini gerektirir.
Tebligatın İzini Sürmek
Delil eksikliğinin en çok görüldüğü nokta burasıdır. Tebligatın usulsüz olduğunu ileri süren tarafın, o tarihte o adreste oturmadığını göstermesi beklenir. Adres kayıt sistemi bilgisi, kira sözleşmesi, abonelik kayıtları, işyeri değişikliğine dair ticaret sicili kaydı bu amaçla kullanılır. Ayrıca öğrenme tarihinin ne olduğu net biçimde ortaya konmalıdır; itiraz süresi bu ana bağlanır.
Haczedilemeyecek Değerler
Bloke edilen hesabın içeriği de ayrı bir inceleme gerektirir. Maaş hesabının tamamının değil belirli bir kısmının haczedilebilmesi, emekli aylığı ve kimi sosyal yardımların durumu, aynı hesapta karışan gelirlerin ayrıştırılması sık karşılaşılan başlıklardır. Bu tür bir talep, hesabın niteliğini gösteren bordro, işveren yazısı veya kurum belgesiyle desteklendiğinde değerlendirilebilir hale gelir.
İtiraz Sonrasında Ne Olur
- Süresinde yapılan itirazla takip durur ve alacaklının itirazın kaldırılması ya da iptali yoluna gitmesi beklenir.
- Alacaklının elindeki belgenin niteliği, hangi yolu izleyeceğini belirler.
- Bu aşamada borçlunun ödeme, ibra veya mahsup savunmasını belgeyle desteklemesi gerekir.
- Haksız çıkılması ihtimaline bağlı tazminat riski baştan hesaba katılmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. İcra dosyalarında süreler kısa ve sonuçları ağırdır; hesabınıza konulan bir bloke ile karşılaştığınızda dosyanızı vakit kaybetmeden bir hukukçuya inceletmeniz önemlidir.