Elektronik haciz, borçlunun banka hesaplarına ya da kayıtlı mal varlığına takip dosyası üzerinden hızlı biçimde konulan bir tedbirdir. Uygulamada en çok karşılaşılan sorun, borçlunun hacizden ancak hesabına erişemediği anda haberdar olması ve bu noktada hangi yola başvuracağını karıştırmasıdır. İtiraz ile şikâyet birbirinden farklı yollardır; yanlış seçim, esasa hiç girilmeden sonuç doğurur.
İtiraz mı, şikâyet mi
İİK sistematiğinde borca ya da imzaya yönelik karşı koyma, ödeme emrine karşı yapılan itirazdır ve icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık haczin usulüne, kapsamına veya haczedilemez nitelikteki bir değere uzanmasına yönelik karşı koyma icra hukuk mahkemesine yapılan şikâyettir. E-haciz dosyalarında ikisi sık karıştırılır: takibe süresinde itiraz etmemiş borçlu, haczin kapsamına ilişkin şikâyet hakkını yine de kullanabilir.
Haczedilemezlik iddiasında ispat yükü
Maaş, emekli aylığı ya da nafaka gibi kaynakların hesaba girdiği iddiası kendiliğinden sonuç doğurmaz; paranın kaynağının o hesapta gösterilmesi gerekir. Karma kullanılan hesaplarda bu ayrımı yapmak zorlaşır. Bu nedenle şikâyet dilekçesi, hesap hareketlerini kaynak bazında ayrıştıran bir tabloyla desteklenmelidir.
Delil eksikliğinin doğurduğu tipik kayıplar
- Hesap ekstresinin yalnızca bakiye gösteren ekran görüntüsüyle sunulması, para girişinin kaynağının belgelenmemesi
- Tebligatın usulsüz yapıldığı iddiasının tebligat parçası incelenmeden ileri sürülmesi
- Üçüncü kişiye ait malın haczedildiği iddiasında mülkiyeti gösteren kaydın sunulmaması
- Ödeme yapıldığı hâlde dekontun dosyaya girmemesi ve borcun düştüğünün gösterilememesi
- Şikâyetin öğrenme tarihinin kayda geçirilmemesi nedeniyle süre tartışmasına düşülmesi
Adım adım başvuru
- Takip dosyası, ödeme emri ve tebligat parçası dosyadan temin edilerek gerçek tarihler çıkarılır.
- Karşı koyulacak nokta belirlenir: takibin kendisi mi, haczin usulü mü, kapsamı mı.
- Doğru merci seçilir; ödeme emrine itiraz icra dairesine, haczin usulüne şikâyet icra hukuk mahkemesine yöneltilir.
- Hesap hareketleri kaynağıyla eşleştirilir, gerekirse bankadan kayıt istenmesi talep edilir.
- Şikâyetle birlikte haczin kaldırılmasına kadar işlemlerin durdurulmasına yönelik talep ayrıca yazılır.
Sonrasını planlamak
Haczin kaldırılması borcu ortadan kaldırmaz; alacaklı başka mal varlığına yönelebilir. Bu nedenle şikâyet süreciyle eş zamanlı olarak borcun yapılandırılması veya taksitlendirme talebi de değerlendirilmelidir. İki hattı birlikte yürütmek, hem hesabın kullanılabilir hâle gelmesini hem de yeni haciz dalgasını önlemeyi hedefler.
Bu metin bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, tebligat tarihleri ve hesabın niteliği sonucu değiştirebileceğinden, dosyanıza özgü değerlendirme için hukuki destek almanız uygun olur.