Bordroda açıklaması bulunmayan bir kesinti görmek ya da posta kutusunda beklenmedik bir ödeme emriyle karşılaşmak, ilamsız takiplerin en tanıdık başlangıç anıdır. İlamsız takipte alacaklının elinde mahkeme kararı bulunması gerekmez; borcun gerçekten doğup doğmadığı tartışması ancak borçlu itiraz ederse gündeme gelir. Bu nedenle burada asıl belirleyici olan, takibin haklılığı kadar itirazın zamanında yapılmasıdır.
Yedi Günlük Pencere Neden Bu Kadar Kritik
İcra ve İflas Kanunu uyarınca ödeme emrine itiraz süresi tebliğ tarihinden itibaren yedi gündür. Süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur; bu durumda takibe devam etmek isteyen taraf alacaklıdır. Süre geçirilirse takip kesinleşir ve borcun esasına yönelik savunma büyük ölçüde kapanır; geriye yalnızca menfi tespit veya ödeme yapılmışsa istirdat gibi ayrı dava yolları kalır. Bu asimetri, hak düşürücü nitelikteki kısa sürelerin neden takvime yazılması gerektiğini tek başına açıklar.
Maaş Üzerindeki Kesintinin Sınırı
Maaş ve ücret hacizlerinde kesinti kural olarak sınırlıdır; ücretin tamamı haczedilemez, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısım korunur ve kesinti dörtte birden az olamaz. Nafaka alacakları bu sıralamada ayrı bir yerdedir. Uygulamada en sık görülen hata, işverenin ihbarnameyi geniş yorumlayıp yasal orandan fazla kesinti yapması ya da birden çok dosyanın aynı anda kesinti istemesi karşısında sıralamanın yanlış kurulmasıdır. Bordronun her ay kontrol edilmesi, bu tür hataların erken fark edilmesini sağlar.
Başvuruların Sırası
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat şekli belgelenir; usulsüz tebligat iddiası varsa öğrenme tarihi ayrıca not edilir.
- İtirazın borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı, ayrıca imzaya mı yöneltileceği belirlenir; kısmi itirazda itiraz edilmeyen kesim bakımından takip yürür.
- İtiraz dilekçesi süresi içinde icra dairesine verilir ve havale kaydı saklanır.
- Maaş kesintisi başlamışsa işverene yazılan haciz ihbarnamesinin bir örneği talep edilir, kesinti oranı bordroyla karşılaştırılır.
- Oran hatası veya haczedilmezlik iddiası varsa icra mahkemesine şikayet yoluna gidilir.
Süre Kaçırıldıysa Kalan Yollar
İtiraz süresi, borçlunun kusuru olmayan bir engel nedeniyle kaçırılmışsa, engelin ortadan kalkmasından itibaren kısa bir süre içinde ve mazeret belgelenerek gecikmiş itiraz yoluna başvurulabilir. Haczedilmezlik iddiası ise ayrı bir yol olup öğrenmeden itibaren yine kısa bir süreye tabidir. Bu iki yolu birbirine karıştırmamak gerekir: biri borcun kendisine, diğeri haczin usulüne yöneliktir ve mercileri ile sonuçları farklıdır.
Değerlendirme
Buradaki anlatım genel nitelikte bir yol haritasıdır. Tebligatın usulü, alacağın dayanağı ve ücretin yapısı somut dosyada sonucu değiştirebileceğinden, kesinti başlamadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte incelemeniz yerinde olur.