İcra takibinde borçlunun en çok karşılaştığı iki işlem, maaşına konulan haciz ile haczedilen malın satışa çıkarılmasıdır. Her ikisine karşı da başvuru yolu vardır; ancak bu yollar İİK'da çok kısa sürelere bağlanmıştır ve HMK'nın genel usul kuralları burada sınırlı biçimde uygulanır. Süre kaçırıldığında, esasen hukuka aykırı bir işlem bile geçerli hâle gelir.
Maaş Haczinde Sınırın Aşılması
Ücret üzerindeki haciz, kanunda belirlenen orandan fazlasını kapsayamaz ve borçlunun geçimi için gerekli kısım korunur. Uygulamada sık rastlanan aykırılıklar şunlardır: birden fazla dosyadan aynı anda kesinti yapılması, sıra beklenmeden ikinci haczin uygulanması, nafaka alacağı dışındaki dosyalarda korunan kısma dokunulması ve emekli aylığı üzerinde borçlunun muvafakati olmaksızın kesinti yapılması. Bu durumlarda işverene yazılan müzekkerenin bir örneği alınarak, kesintinin hangi orandan yapıldığı belgelenmelidir.
Şikâyet Yolu ve Süresi
İcra memurunun işlemine karşı başvuru yolu icra mahkemesine şikâyettir ve kural olarak öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde yapılır. Bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde süre aranmaz; kamu düzenine aykırılık iddiasında da süre koşulu tartışılabilir. Şikâyet dilekçesinde hangi işlemin, hangi tarihte öğrenildiği ve neden hukuka aykırı olduğu ayrı ayrı yazılmalıdır. Şikâyet tek başına işlemi durdurmadığından, ayrıca tedbir talep edilmesi gerekir.
Satış Aşamasında Kontrol Noktaları
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ tarihinin belirlenmesi ve rapora süresinde itiraz
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğinin kontrolü
- Taşınmazdaki mükellefiyetlerin ve şerhlerin ilanda doğru gösterilmesi
- Elektronik satış sürecindeki ilan ve teklif takviminin izlenmesi
- İhale sonrası, ihalenin feshi talebinin kısa süresi içinde değerlendirilmesi
Kıymet Takdirine İtirazın Önemi
Değerin düşük belirlenmesi, malın gerçek değerinin çok altında satılmasına yol açar. Bu itiraz süresinde yapılmazsa, sonradan ihalenin feshi aşamasında değer tartışması dinlenmeyebilir. İtiraz dilekçesine, taşınmazın konumu, imar durumu ve emsal satış verileri eklenmelidir.
Borçlu ve Alacaklı İçin Ortak Öneri
Her tebligatın mazbatası dosyada saklanmalı, öğrenme tarihi ile tebliğ tarihi ayrı ayrı not edilmelidir. Usulsüz tebligat iddiası, sürenin başlamadığını göstermenin en yaygın yoludur; ancak bu iddianın da ayrıca ileri sürülmesi ve öğrenme tarihinin bildirilmesi gerekir. Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin itirazlar ile üçüncü kişinin istihkak iddiası da kendi süreleri içinde ileri sürülmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; takibin türü, dosyadaki alacağın niteliği ve tebligat düzeni sonucu değiştirebilir. İcra dosyanıza ilişkin adım atmadan önce dosya kapsamının bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.