Banka hesabına elektronik ortamda konulan haciz, çoğu zaman borçlunun takipten haberdar olduğu ilk andır. Bu durumda iki soru aynı anda cevap bekler: bloke nasıl kaldırılır ve takibe itiraz süresi hâlâ işliyor mu?
Önce Takibin Türünü Belirleyin
İtiraz mekanizması, takibin dayanağına göre tamamen değişir:
- İlamsız takip: Ödeme emrinin tebliğinden itibaren işleyen süre içinde icra dairesine itiraz edilirse takip kendiliğinden durur. Süre geçerse takip kesinleşir.
- Kambiyo senedine dayalı takip: İtiraz doğrudan icra dairesine değil, icra mahkemesine yapılır ve itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; ayrıca tedbir talep edilmesi gerekir.
- İlamlı takip: Borca itiraz yolu kapalıdır; icranın geri bırakılması talebi gündeme gelir.
- Kamu alacağı: 6183 sayılı Kanun kapsamındaki takiplerde yol ve süreler ayrıdır; genel icra hukuku varsayımıyla hareket etmek hatalıdır.
Süreyi Kaçırdıysanız Kapanan ve Açık Kalan Yollar
İtiraz süresi geçmişse, gecikmiş itiraz yolu yalnızca kanunda sayılan engel hâllerinin varlığında ve engelin ortadan kalkmasından itibaren kısa bir süre içinde kullanılabilir. Bunun dışında borcun olmadığı iddiası için menfi tespit, ödeme yapıldıysa istirdat davası devrededir. Ancak bu davaların açılması takibi kendiliğinden durdurmaz; ayrıca teminat karşılığı tedbir istenmesi gerekir. Yani süre kaçırıldığında hak tümüyle bitmez, fakat çok daha maliyetli ve yavaş bir yola geçilmiş olur.
Blokenin Kaldırılması İçin Şikâyet
E-hacizde sık karşılaşılan usulsüzlükler ayrı bir başvuru konusudur ve bunlar için icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir:
- Takip kesinleşmeden haciz uygulanması.
- Borç tutarını aşan miktarda bloke konulması ve aynı borç için birden fazla hesabın bloke edilmesi.
- Haczedilemeyecek nitelikteki paraların (nafaka, bazı sosyal yardım ve destek ödemeleri, asgari geçim payı) bloke edilmesi.
- Emekli maaşı hesabına, kanunun aradığı muvafakat şartı bulunmaksızın haciz konulması.
- Tebligatın usulsüz yapılmış olması; bu iddia ayrıca öğrenme tarihine göre süre başlatır.
Tebligat İncelemesi İlk İş Olmalı
Uygulamada dosyaların önemli bölümünde asıl sorun, ödeme emrinin borçluya usulüne uygun ulaşmamasıdır. Tebligat evrakının şerhleri, muhatabın adreste bulunmama gerekçesi ve komşuya/muhtara bırakma kaydı tek tek incelenmelidir. Usulsüz tebligat tespit edilirse öğrenme tarihi esas alınır ve itiraz süresi yeniden işlemeye başlar; bu, süresi geçmiş görünen bir dosyayı yeniden açabilen tek teknik yoldur.
İlk 48 Saat Kontrolü
- UYAP üzerinden dosya numarasını, alacaklıyı ve takip türünü öğrenin.
- Tebligat parçasını dosyadan temin edip usulünü kontrol edin.
- Blokelenen tutar ile takip tutarını karşılaştırın; aşan kısım için hemen talepte bulunun.
- Hesaptaki paranın kaynağını (maaş, nafaka, destek ödemesi) banka yazısıyla belgeleyin.
- İtiraz mı şikâyet mi gerektiğine karar verip doğru mercie başvurun.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; takibin türü ve tebligat geçmişi sonucu belirler. Hesabınıza bloke konulduysa süreler işlemeye devam ettiğinden, dosyanın aynı gün incelenmesinde yarar vardır.