Elektronik ortamda uygulanan haciz, borçlunun banka hesaplarına çoğu zaman haberi olmadan ulaşır. Hesabın bloke olduğunun fark edildiği an ile hukuken yapılabileceklerin süresi arasında dar bir pencere vardır; bu nedenle e-haciz dosyalarında ilk gün, sonraki haftalardan daha belirleyicidir.
Önce Dosyayı Okumak: Hangi Takip, Hangi Aşama?
Blokeyi gören borçlunun ilk yapması gereken, bunun hangi icra dosyasından kaynaklandığını tespit etmektir. Takibin türü (ilamlı, ilamsız, kambiyo senedine dayalı) ve ödeme emrinin tebliğ edilip edilmediği, başvurulacak yolu belirler.
- Dosya numarası, alacaklı ve takip dayanağı öğrenilir.
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat adresi kontrol edilir.
- Haczin uygulandığı hesap ve tutar not edilir.
Şikâyet mi, İtiraz mı?
Bu ayrım e-haciz dosyalarının en kritik noktasıdır. Borcun kendisine, miktarına veya imzaya karşı çıkılıyorsa ödeme emrine itiraz yoluna gidilir ve bunun süresi ödeme emrinin tebliğinden itibaren işler. Buna karşılık borç tartışılmıyor, yalnızca haciz işleminin usulüne aykırı olduğu ileri sürülüyorsa icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluna başvurulur. İcra ve İflas Kanunu şikâyet için kural olarak yedi günlük bir süre öngörür; bu süre işlemin öğrenildiği tarihten başlar. Yanlış yolun seçilmesi, süre dolduğu için ikinci bir şansın kalmaması sonucunu doğurabilir.
Haczedilemeyen Kalemlerin Ayrıştırılması
Uygulamada blokenin tümü değil, bir kısmı hukuka aykırı olabilir. Bu durumda talep, haczin tamamen kaldırılması değil ilgili kalem bakımından sınırlandırılması yönünde kurulmalıdır.
- Maaş hesaplarında yasal orana uyulup uyulmadığı incelenir.
- Emekli aylıkları ve bazı sosyal yardımlar bakımından özel korumalar değerlendirilir.
- Nafaka alacaklarına ilişkin farklı rejim gözetilir.
- Üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülen paralar için istihkak yolu düşünülür.
Kaldırma Kararından Sonrası
Haczin kaldırılmasına karar verilmesi, paranın kendiliğinden serbest kalacağı anlamına gelmez. Kararın ilgili icra dosyasına ve bankaya ulaştığı teyit edilmeli; blokenin kalkmadığı hâllerde dosya üzerinden yeniden talepte bulunulmalıdır. Süresinde ödenmiş bir borç nedeniyle uygulanan haciz sürüyorsa, bu durumun tutanağa geçirilmesi sonraki taleplerin dayanağını oluşturur.
Bilgilendirme
E-haciz dosyalarında kaybedilen hakların çoğu, itiraz veya şikâyet yolunun geç ya da yanlış seçilmesinden kaynaklanır. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; takibin dayanağı ve hesabın türü izlenecek yolu değiştirebileceğinden, blokeyi fark ettiğiniz gün bir hukukçuya danışmanız süre kaybını önler.