İcra dosyasında borçlu için en kritik an, ödeme emrinin tebliğ edildiği gündür. Bu tarihten sonra işleyen kısa süreler içinde yapılan ya da yapılmayan her işlem, dosyanın bundan sonraki seyrini belirler. Aşağıdaki çerçeve İİK ve HMK ekseninde, itirazın kurulması ile borçlunun korunan haklarını birlikte ele alır.
İtirazın Kapsamını Doğru Kurmak
İtiraz tek tip değildir. Borcun hiç doğmadığı, ödendiği, zamanaşımına uğradığı veya miktarın hatalı olduğu ileri sürülebileceği gibi; senede dayalı takiplerde imzaya itiraz ve takibin açıldığı yerin yetkisine itiraz da ayrı başlıklardır. Bu başlıkların hangisinin kullanıldığı açıkça yazılmalıdır. Özellikle imzaya itirazın ayrıca ve açıkça belirtilmemesi, sonraki aşamada telafisi güç sonuç doğurur.
İtirazın Sonucu ve Alacaklının Yolu
Süresinde yapılan itiraz, takibin türüne göre süreci durdurur. Bu durumda alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yoluna başvurur. Borçlu açısından bunun anlamı şudur: itiraz süreci bitirmez, tartışmayı yargısal bir zemine taşır. Bu nedenle itiraz dilekçesi verilirken, sonraki aşamada dayanılacak belgelerin elde bulunup bulunmadığı da gözden geçirilmelidir.
Haciz Aşamasında Korunan Haklar
Takip kesinleştiğinde bile borçlunun tümüyle korumasız kaldığı düşünülmemelidir. Kanun, maaş üzerindeki haczin sınırını, haczedilemeyecek nitelikteki mal ve hakları ve haneye ilişkin usul kurallarını düzenler. Uygulamada karşılaşılan sorunların bir kısmı, bu sınırların aşıldığı hallerde süresi içinde şikâyet yoluna başvurulmamasından kaynaklanır. Üçüncü kişiye ait malın haczedildiği durumlarda ise istihkak yolu ayrıca değerlendirilmelidir.
Ödeme ile Yargılama Arasındaki Hesap
Borcun varlığı tartışmasızsa, itiraz etmek yerine yapılandırma görüşmesi çoğu zaman daha az maliyetlidir; zira takip devam ettikçe faiz ve masraf kalemleri büyür. Buna karşılık borç kısmen ödenmiş ya da miktar hatalıysa itiraz gereklidir. Karar verilirken şu kalemler karşılaştırılmalıdır:
- Takip devam ederse doğacak faiz, vekâlet ücreti ve masraf yükü
- İtirazın haksız çıkması halinde gündeme gelebilecek ek sorumluluk
- Haciz işlemlerinin ticari itibar ve nakit akışına etkisi
- Anlaşma yapılacaksa ödeme takvimine uyulabilirlik
Yapılandırma Yazılı Olmalı
Harici ödeme veya taksit mutabakatı sözlü bırakıldığında, ödeme yapılmasına rağmen dosyanın işlemeye devam etmesi riski doğar. Ödemenin dosya hesabına mı yoksa alacaklıya doğrudan mı yapıldığı, hangi kalemlere mahsup edileceği ve takibin akıbeti yazılı olarak belirlenmelidir.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; her takip dosyasının dayanağı ve tarihleri farklıdır. Tebliğ tarihini not ederek en kısa sürede bir avukatla görüşmeniz, kısa süreli hakların kaybını önler.