Maaşına haciz konulduğunu bordrosundaki kesintiyle öğrenen borçlu, çoğu zaman iki ayrı hukuki yolu birbirine karıştırır. İcra ve İflas Kanunu ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde, takibin kendisine yönelik itiraz ile haciz işlemine yönelik şikayet farklı mercilere ve farklı sürelere tabidir. Bu ayrımın yapılmaması, en sık rastlanan hak kaybı nedenidir.
İki Ayrı Yol: Takibe İtiraz ve Hacze Şikayet
İlamsız takipte ödeme emrini alan borçlu, borca, faize veya imzaya itirazını icra dairesine yöneltir ve bu itiraz takibi durdurur. Buna karşılık haczin kapsamı, haczedilemez bir gelirin haczedilmiş olması ya da haciz sırasındaki usulsüzlük iddiası icra mahkemesine şikayet konusudur. Dilekçenin başlığı doğru yazılsa bile yanlış mercie verilmesi, sürenin işlemeye devam etmesine yol açar.
Yedi Günlük Sürenin Anatomisi
- Ödeme emrinin tebliğ edildiği gün hesaba katılmaz, ertesi gün süre işlemeye başlar.
- Tebligatın usulsüz olduğu düşünülüyorsa, öğrenme tarihi ayrıca ileri sürülmelidir.
- Süresinde yapılmayan itiraz için gecikmiş itiraz imkanı ancak sınırlı hallerde gündeme gelir.
- Şikayet yolunda, haczedilmezlik iddiası bakımından süre haczin öğrenildiği tarihten hesaplanır.
- Son günün resmi tatile gelmesi halinde süre takip eden ilk iş gününe uzar.
Maaşta Haczedilebilir Kısım ve Sıra
- Maaş ve ücretin tamamı haczedilemez; kanunda öngörülen orandan az olmamak üzere bir kısmı üzerinde haciz uygulanır
- Nafaka alacakları bakımından bu sınırlama farklı işler ve nafaka alacağına öncelik tanınır
- Sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca bağlanan aylıklar bakımından haciz konusunda ayrı bir koruma rejimi bulunur
- Aynı maaş üzerinde birden çok haciz varsa, kesinti sırası ve derece dosyaya göre belirlenir
- İşverenin haciz ihbarnamesine cevap vermemesi, işveren yönünden ayrı bir sorumluluk doğurabilir
İtiraz Sonrası Alacaklının Elindeki Yollar
Borçlunun itirazı takibi durdurduğunda alacaklı boş kalmaz. Elinde belge varsa itirazın kaldırılması yoluna, yoksa itirazın iptali davasına başvurur. Bu iki yolun kendi süreleri vardır ve süreler kaçırıldığında takip düşer. Bu nedenle itiraz sonrası dönem, yalnızca borçlu için değil alacaklı için de bir takvim yönetimi meselesidir.
Dosyayı Zayıflatan Usul Hataları
İtiraz dilekçesinde borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiğinin belirtilmemesi, faiz oranına yönelik itirazın ayrıca yazılmaması ve imzaya itirazın açıkça dile getirilmemesi, sonraki aşamada bu iddiaların ileri sürülmesini güçleştirir. Ayrıca ödeme yapılmışsa, ödemeye ilişkin belgenin takip dosyasıyla eşleştirilmesi gerekir; farklı bir dosyaya yapılan ödeme itiraz gerekçesi olarak kabul görmez.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Takibin türü, alacağın kaynağı ve tebligatın usulü sonucu değiştirebileceğinden, ödeme emri elinize ulaştığında dosyanın vakit kaybedilmeden incelenmesi önerilir.