İlamsız takip, elinde ilam veya ilam niteliğinde belge bulunmayan alacaklının doğrudan ödeme emri göndererek başlattığı yoldur. Bu yolun en kırılgan yanı hızıdır: borçlu tarafında haklar günle ölçülür, alacaklı tarafında ise kesinleşmeden atılan her adım sonradan iptal edilebilir. E-haciz uygulaması devreye girdikten sonra hatanın maliyeti yalnızca zaman değil, hesabın bloke kalması nedeniyle doğrudan ekonomik kayıptır.
Ödeme Emrinden Kesinleşmeye Uzanan Gün Haritası
Planın başlangıç noktası ödeme emrinin tebliğ tarihidir; takvimin tamamı bu tarihe bağlanır. Borçlu, ödeme emrine yedi gün içinde itiraz edebilir ve süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Mal beyanında bulunma yükümlülüğü de aynı kısa pencerede işler. Alacaklı bakımından ise haciz talebi ancak takip kesinleştikten sonra gündeme gelir. Bu iki eşiği tek bir tabloda tutmak, hem erken haciz hem geç itiraz hatasını önler.
E-Hacizde Sık Görülen Usul Sakatlıkları
- Takip kesinleşmeden ya da itiraz kaldırılmadan hesaplara blokaj konulması
- Tebligatın gerçek adres yerine terk edilmiş adrese yapılıp usulsüz tebliğ savunmasına zemin hazırlaması
- Haczedilemeyecek nitelikteki gelir kalemlerine, gerekli muvafakat olmaksızın blokaj uygulanması
- Blokajın alacak miktarını aşacak şekilde birden çok bankada aynı anda ve orantısız biçimde sürdürülmesi
- Borç ödendiği hâlde dosyanın kapatılmayıp blokajın kaldırılmaması
Dosya Takviminin Kurulması
- Tebliğ tarihi, tebliğ şekli ve tebligat parçasındaki şerhler ilk gün kayda geçirilir.
- İtiraz penceresi, mal beyanı penceresi ve kesinleşme tarihi ayrı ayrı işaretlenir.
- Bankalardan gelen blokaj bildirimleri tarih ve saatiyle arşivlenir; bu kayıtlar sonradan usulsüzlüğü ispatlar.
- İtiraz üzerine takip durmuşsa alacaklı tarafın açacağı davalar için ayrı bir üst süre takibi kurulur.
- Ödeme, taahhüt veya haricen tahsil hâlinde dosyanın kapatılması ayrıca takip edilir.
Usulsüz İşleme Karşı Doğru Kanal Seçimi
Burada en çok yapılan hata, şikâyet ile itirazın karıştırılmasıdır. Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik karşı çıkış itiraz konusudur ve icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık icra müdürlüğünün yaptığı işlemin kanuna aykırılığı, örneğin haczedilmezlik veya erken uygulanan blokaj, icra mahkemesine şikâyet yoluyla taşınır. Şikâyet kural olarak kısa süreye tabidir; ancak kamu düzenine aykırılık ile hakkı ihlal eden süregelen işlemlerde süre bakımından farklı değerlendirme yapılabilir. Yanlış kanal seçildiğinde dilekçe esasa girilmeden reddedilir ve gerçek süre bu arada tükenir.
Blokaj Kalkarken Yapılması Gerekenler
Blokajın kaldırılması talebi yazılı olarak dosyaya işlenmeli, kaldırma müzekkeresinin bankaya ulaştığı da ayrıca teyit edilmelidir. Uygulamada karar ile fiilî çözüm arasında birkaç gün fark oluşabildiğinden, teyit alınmadan süreç kapatılmış sayılmamalıdır. Ayrıca usulsüz haciz nedeniyle doğan zarar bakımından ayrı bir hukuki değerlendirme yapılması gerekebilir.
Buradaki açıklamalar genel bir yol gösterimidir. Tebligatın niteliği, dosyadaki belgeler ve blokajın kapsamı olaydan olaya değiştiği için, kendi dosyanızda adım atmadan önce belgeleri bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz yerinde olur.