İcra takibinde borçlunun karşılaştığı en sarsıcı aşamalar, hesaba konulan elektronik haciz ile haczedilen malın satışa çıkarılmasıdır. İİK ve HMK çerçevesinde bu işlemlere karşı başvurulacak merci icra mahkemesidir; ancak süre ve başvuru türü işlemin niteliğine göre değişir.
İtiraz mı, Şikâyet mi?
İki kavram sıklıkla karıştırılır. Ödeme emrine karşı borca veya imzaya yöneltilen beyanlar itirazdır ve icra dairesine yapılır. Buna karşılık icra dairesinin veya memurun yaptığı bir işlemin kanuna aykırı olduğu ileri sürülüyorsa yol şikâyettir ve doğrudan icra mahkemesine başvurulur. E-haczin kapsamı, haczedilemez nitelikteki bir alacağa uygulanması veya satış işlemindeki usulsüzlükler şikâyetin konusudur.
Süre: Yedi Gün ve İstisnaları
Şikâyet, kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır. Ancak bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlleri ile kamu düzenine aykırılık oluşturan işlemlerde süre aranmaz. Haczedilmezlik iddiası bakımından öğrenme anının tespiti belirleyicidir; bu nedenle hesap ekstresindeki bloke tarihi ve bankadan gelen bildirim saklanmalıdır.
E-Hacizde Sık Karşılaşılan Aykırılıklar
- Maaş hesabına, kanunda öngörülen orandan fazla haciz uygulanması,
- Nafaka, emekli aylığı gibi kısmen veya tamamen korunan ödemelerin bloke edilmesi,
- Takip tutarını aşan biçimde birden çok hesaba eş zamanlı haciz konulması,
- Haczin kaldırılması gerektiği hâlde blokenin sürdürülmesi.
Bu başlıklarda talep, yalnızca haczin kaldırılmasıyla sınırlı kalmamalı; aşan tutarın iadesi de ayrıca istenmelidir.
Satış Aşamasında Kritik Eşik
Satış talebi ve ihale süreci, borçlu için son müdahale penceresidir. Kıymet takdirine karşı yapılacak itirazın kendine özgü süresi vardır ve bu aşama geçtikten sonra bedelin düşüklüğü tek başına ihalenin feshi sebebi olarak ileri sürülemez. İhalenin feshi talebi ise ihale tarihinden itibaren işleyen kısa süreye tabidir. Bu nedenle satış ilanının tebliği, dosyanın en dikkatle izlenmesi gereken anıdır.
Taksitle Ödeme Taahhüdü mü, Uyuşmazlığı Sürdürmek mi?
Alacaklıyla yapılacak ödeme anlaşması hacizlerin kaldırılmasını sağlayabilir; ancak icra dairesinde verilen taahhüdün ihlali ayrı bir sorumluluk doğurur. Anlaşma yolunu seçmeden önce ödeme planının gerçekçiliği ve takip konusu alacağın miktarına yönelik itirazlardan vazgeçilip vazgeçilmediği netleştirilmelidir. Aksi hâlde hem itiraz hakkı tükenir hem de yeni bir yükümlülük altına girilir.
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır; icra dosyalarında süreler çok kısa işlediğinden, işlem öğrenildiği anda hukuki destek alınması önerilir.