Hesabına bloke konulan ya da işlemleri durdurulan kişinin ilk aradığı yer bankadır. Oysa blokenin dayanağı çoğu zaman bankanın kendi kararı değil, adli bir talep veya idari bir tedbirdir. Doğru mercie başvurmak, blokenin kaynağını tespit etmekle başlar.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Uygulamada üç farklı kaynak karşımıza çıkar. Birincisi, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve iç düzenlemeler çerçevesinde bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı kısıtlamadır; burada muhatap doğrudan bankadır. İkincisi, 5549 sayılı Kanun kapsamında MASAK tarafından işlemin ertelenmesine yönelik idari tedbirdir. Üçüncüsü ise soruşturma kapsamında hâkim kararıyla ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcılık talimatıyla uygulanan elkoymadır. Hangi kaynağın söz konusu olduğu bilinmeden yapılan itiraz, yanlış mercie yöneltilmiş sayılır ve zaman kaybettirir. Bankadan alınacak yazılı açıklama talebi bu tespitin ilk adımıdır.
Elkoymaya İtiraz: Süre ve Merci
Taşınmaz, hak ve alacaklara elkoyma kararı Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca hâkim kararına bağlıdır; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde verilen kararlar belirli süre içinde hâkim onayına sunulur, onaylanmazsa hükümsüz kalır. Bu nedenle itirazda öncelikle kararın usulüne uygun alınıp alınmadığı denetlenir. İtiraz, kararı veren mercie sunulur ve kabul edilmezse itirazı incelemekle görevli hâkimliğe gönderilir. Dilekçede, blokeye konu paranın suç geliriyle bağlantısı bulunmayan kaynaktan geldiğini gösteren belgelerin sunulması esastır: maaş bordroları, satış sözleşmeleri, vergi beyanları ve kredi kullanım kayıtları bu kapsamdadır.
Görevli Mahkeme Nasıl Belirlenir?
Türk Ceza Kanunu'nun 282. maddesinde düzenlenen suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçunun yargılaması ağır ceza mahkemesinde yapılır. Öncül suç ayrı bir dosyada görülüyorsa iki dosyanın bağlantısı ve birleştirme ihtimali ayrıca değerlendirilir. Yetki bakımından suçun işlendiği yer mahkemesi esas alınır; aklama fiilinin birden çok ilde gerçekleştiği iddia edilen dosyalarda soruşturmanın toplandığı yer belirleyici olur. Aklama iddiasının dayandığı öncül suç bakımından ayrı bir görevli mahkeme söz konusuysa, savunmanın her iki dosyadaki nitelendirmeyi birlikte izlemesi gerekir.
Hesap Hareketlerinin Açıklanması
- Bloke tarihinden geriye dönük olarak tüm hesap hareketleri tek tabloya çıkarılır.
- Her giriş için kaynak belgesi eşleştirilir; kaynağı belgelenemeyen kalemler ayrı gösterilir.
- Üçüncü kişiler adına yapılan tahsilatlar varsa aradaki hukuki ilişki yazılı olarak ortaya konur.
- Kripto varlık alım satımı söz konusuysa platform hesap özetleri ve cüzdan geçmişi eklenir.
- Şirket hesapları bakımından ticari defter kayıtlarıyla banka hareketlerinin uyumu kontrol edilir.
Uzlaşma Beklentisi ve Gerçek Durum
Aklama suçu, uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında yer almaz; tarafların anlaşması ya da paranın iadesi tek başına soruşturmayı sona erdirmez. Bu nedenle beklenti, uzlaşma değil; el konulan değerlerin suçla bağlantısının bulunmadığının belgeyle gösterilmesi üzerine kurulmalıdır. Öncül suçun mağduruna yapılan ödeme, ilgili dosyada değerlendirilebilecek bir olgu olsa da aklama dosyasındaki tedbiri kendiliğinden kaldırmaz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve her dosyanın delil yapısı farklıdır. Malvarlığına yönelik tedbirlerde itiraz süreleri kısa olduğundan, karar öğrenildiği anda hukuki destekle hareket edilmesi önem taşır.