İcra takibinde en çok mağduriyet yaratan iki aşama, ücret üzerine konulan haciz ile haczedilen malın satışa çıkarılmasıdır. Borçlunun bu aşamalarda tümüyle çaresiz olduğu düşüncesi doğru değildir; ancak başvurunun hangi mercie ve hangi sürede yapılacağı bilinmediğinde haklı itirazlar da sonuçsuz kalır.
İcra Dairesi mi, İcra Mahkemesi mi?
İİK sisteminde bu ayrım hayatidir. Takibin işleyişine, memur işleminin usulsüzlüğüne yönelik talepler şikâyet yoluyla icra mahkemesine götürülür; buna karşılık ödeme emrine yönelik borca veya imzaya itiraz, süresi içinde icra dairesine yapılır. Bu iki kanal karıştırıldığında dilekçe doğru merci önüne hiç ulaşmadan süre tükenir. Bu yüzden elinizdeki evrakın ne olduğunu, hangi tarihte tebliğ edildiğini önce netleştirin.
Maaş Haczinde Sınır ve Sıra
Ücret üzerindeki haciz, maaşın tamamına uygulanamaz; kanunda öngörülen orandan fazlası haczedilemez ve nafaka alacakları bakımından ayrı bir öncelik düzeni bulunur. Uygulamada karşılaşılan tipik sorunlar şunlardır:
- İşverenin kesintiyi kanuni sınırın üzerinde uygulaması.
- Birden fazla dosya için aynı anda kesinti yapılması ve sıra kuralına uyulmaması.
- Emekli aylığı gibi kural olarak farklı rejime tabi ödemelerin haczedilmesi.
- İhbarname tebliğ edilmeden kesintiye başlanması.
Bu hâllerde şikâyet yoluna gitmek için beklemek gerekmez; usulsüz kesinti sürdükçe zarar büyür.
Satış Aşamasında Zaman Kritiktir
Haczedilen malın satışa çıkarılması aşamasında, kıymet takdirine yönelik itiraz için tanınan süre kısadır ve bu süre kaçırıldığında değer tespiti kesinleşir. Düşük belirlenmiş bir kıymet takdiri, malın gerçek değerinin çok altında elden çıkmasına ve borcun kapanmamasına yol açar. Bu nedenle kıymet takdiri raporu tebliğ edilir edilmez incelenmeli, gerekiyorsa uzman görüşüyle desteklenen bir itiraz hazırlanmalıdır.
Haczedilemeyecek Mallar ve Meskeniyet İddiası
Borçlunun ve ailesinin yaşamı için gerekli olan bazı eşyalar ile haline münasip evi bakımından kanun koruma öngörmüştür. Ancak bu koruma kendiliğinden işlemez; ileri sürülmesi ve süresinde ileri sürülmesi gerekir. Taşınmaz bakımından meskeniyet iddiası, haczin öğrenilmesinden itibaren işleyen süre içinde icra mahkemesine yöneltilmelidir.
Yapılandırma ve Taksitlendirme Seçeneği
Her dosya çekişmeyle yürümek zorunda değildir. Alacaklıyla yapılacak taksit sözleşmesi satışı durdurabilir; ancak taksitin aksaması takibin kaldığı yerden hızlanmasına yol açar. Bu nedenle taahhüt altına girmeden önce ödeme gücünün gerçekçi hesaplanması gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme sunar; takip türü, alacağın niteliği ve tebligat tarihleri sonucu değiştirir. İcra dosyanızda adım atmadan önce evrakınızın incelenmesi ve süre kontrolü yapılması önerilir.