İcra takibinde borçlunun ya da alacaklının yaptığı en sık usul hatası, itiraz ile şikayeti aynı şey sanmak ve dilekçeyi yanlış mercie vermektir. İİK sisteminde bu iki kavram farklı merciye, farklı süreye ve farklı sonuca bağlanmıştır. Bu rehber, satış ve maaş haczi işlemleri özelinde bu ayrımı ele almaktadır.
İtiraz mı, Şikayet mi?
Ödeme emrine karşı borca veya imzaya yönelik itiraz, icra dairesine yapılır ve takibi kendiliğinden durdurur. Buna karşılık icra müdürünün bir işleminin hukuka aykırı olduğu, hadiseye uygun düşmediği ya da bir hakkın yerine getirilmediği iddiası şikayet konusudur ve icra mahkemesine sunulur. Şikayet kural olarak öğrenmeden itibaren yedi gün içinde yapılır; kamu düzenine aykırılık ve hakkın yerine getirilmemesi hallerinde ise süreye bağlı değildir. Şikayet dilekçesinin icra dairesine verilmesi süreyi korumaz; en sık rastlanan kayıp buradan doğar.
Maaş Haczinde Sınırlar
Ücret ve maaşın tamamı haczedilemez. İİK, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısmın haricinde, ücretin dörtte birinden az olmamak üzere haciz yapılabileceğini düzenler. Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışındadır. Uygulamada tartışma çıkaran noktalar şunlardır:
- İhbar ve kıdem tazminatı ile ikramiyenin hangi ölçüde hacze konu olacağı.
- Birden fazla dosyadan gelen haciz müzekkerelerinde sıra ve derece ilişkisi.
- Emekli aylıklarında 5510 sayılı Kanundan doğan haczedilmezlik korumasının kapsamı ve muvafakat şartı.
- Asgari ücret düzeyindeki gelirlerde geçim sınırı itirazının nasıl gerekçelendirileceği.
Satış Aşamasında Merci Haritası
- Kıymet takdirine itiraz, raporun tebliğinden itibaren yasal süre içinde icra mahkemesine yapılır.
- İhalenin feshi istemi de icra mahkemesinin görev alanındadır ve kısa bir süreye tabidir.
- Satış talebinin süresinde yapılmaması haczin düşmesine yol açar; bu sonucun tespiti için de mahkemeye gidilir.
- İstihkak iddiası üçüncü kişi tarafından ileri sürülür ve ayrı bir dava olarak görülür.
- Taşınmaz satışında tapu kaydındaki takyidatların satış ilanı öncesinde denetlenmesi gerekir.
Kapanış
İcra dosyalarında yedi günlük şikayet süresi çok hızlı işler; işlemin öğrenildiği tarihin belgelenmesi ve dilekçenin doğru mercie sunulması, esasa ilişkin haklılıktan önce gelir. Dosyanın alacak yapısı ve borçlunun geliri her olayda farklı olduğundan, itiraz stratejisinin bir hukukçuyla birlikte belirlenmesi yerinde olur.