Kripto varlık üzerinden gerçekleşen dolandırıcılıklarda kayıp genellikle tek bir işlemle değil, kısa aralıklarla yapılan çok sayıda transferle büyür. Bu dosyalarda başarıyı belirleyen unsur, paranın hangi adımda hangi mercii tarafından izlenebileceğinin doğru kurgulanmasıdır; başvurunun yanlış kapıya yapılması, transfer zinciri dağılmadan müdahale şansını tüketir.
Şikâyet Nereye Yapılır?
Suç isnadı içeren talep, Cumhuriyet başsavcılığına yapılan ihbar veya şikâyetle başlar. Bankacılık ve ödeme kuruluşlarına doğrudan yazılan yazılar, aracı kurum nezdinde bilgi talebi yaratsa da soruşturma yetkisi doğurmaz. 5549 sayılı Kanun çerçevesindeki bildirim mekanizması ise yükümlü kuruluşlar üzerinden işleyen idari bir süreçtir; mağdurun buraya yaptığı bildirim, savcılık soruşturmasının yerini almaz. TCK kapsamında dolandırıcılık ile aklama isnatlarının ayrı ayrı değerlendirilmesi, dosyanın hangi birime sevk edileceğini de etkiler.
Yetkili Yer: Suç Nerede İşlendi?
Sanal ortamda gerçekleşen fiillerde yetki tartışması sık yaşanır. Mağdurun bulunduğu yer, paranın çıktığı banka şubesinin bulunduğu yer ve platformun Türkiye’deki temsilcisinin adresi farklı olabilir. Şikâyetin mağdurun yerleşim yerindeki başsavcılığa yapılması pratikte mümkündür; yetkisizlik hâlinde dosya ilgili yere gönderilir, ancak bu gönderim haftalar alabildiğinden ilk dilekçede acil el koyma talebinin ayrıca vurgulanması gerekir.
Ceza Dosyası ile Hukuk Davasının Ayrı Rotası
- Zararın tazmini için açılacak dava, ceza soruşturmasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde görülür.
- Karşı taraf tacir ise veya uyuşmazlık ticari nitelikteyse görevli mahkeme değişebilir; görev kuralı taraf iradesiyle aşılamaz.
- Ceza dosyasındaki beraat kararı, hukuk hâkimini maddi olgular dışında bağlamaz.
- Ceza dosyasından alınacak belge örnekleri, hukuk davasının delil listesine dayanak yapılabilir.
Transfer Zincirini Erken Sabitlemek
Cüzdan adresleri, işlem kimlikleri, platform yazışmaları ve ödeme dekontları tarih sırasıyla tek bir tabloda toplanmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabildiğinden, platformdan alınan işlem geçmişi dökümü ve banka hesap hareketleri birlikte sunulmalıdır. Transferin yurt dışı borsaya çıktığı nokta, adli yardımlaşma gerekip gerekmeyeceğini belirlediği için dilekçede açıkça gösterilmelidir.
Sık Görülen Merci Hataları
Uygulamada en çok karşılaşılan hata, blokaj talebinin doğrudan bankaya iletilip savcılıktan koruma tedbiri istenmemesidir. İkinci sık hata, tüketici uyuşmazlığı sanılarak yapılan başvurulardır; yatırım vaadiyle alınan paraların iadesi çoğu durumda bu çerçeveye girmez. Üçüncüsü, aynı olay için birden çok ilde ayrı şikâyet açılarak dosyaların bölünmesidir.
Her dosyanın transfer yapısı ve delil durumu farklıdır; hangi talebin hangi mercie, hangi sırayla iletileceğinin somut olay üzerinden bir hukukçuyla planlanması önerilir.