İcra takibinin ilerleyen aşamalarında borçlunun karşısına iki farklı kapı çıkar: icra mahkemesi ve genel mahkemeler. Hangi talebin hangi kapıya götürüleceği bilinmediğinde, kısa şikayet süreleri çoğu zaman farkına varılmadan tüketilir. İİK ve HMK ekseninde bu rehber, e-haciz ve satış aşamasında merci seçimini netleştirir.
Şikayet mi, Dava mı?
Ayrım basit bir soruyla kurulabilir: itiraz edilen şey icra dairesinin bir işlemi mi, yoksa alacağın varlığı mı? İşleme yönelik itirazlar şikayet yoluyla icra mahkemesine götürülür. Alacağın hiç doğmadığı veya sona erdiği iddiası ise menfi tespit ya da istirdat davasının konusudur ve genel görevli mahkemede görülür. Bu iki yolu birbirinin yerine kullanmak, hem süre kaybına hem de esasa girilmeden verilen ret kararlarına yol açar.
Kısa Süreler Nerede Devreye Girer?
İcra hukukunda süreler kısadır ve çoğu gün hesabıyla işler:
- İcra dairesi işlemlerine karşı şikayet için kural olarak yedi günlük süre öngörülmüştür; süre, işlemin öğrenildiği tarihten başlar.
- İhalenin feshi talebi de ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır.
- Kamu düzenine aykırılık oluşturan ve hakkın özüne dokunan hallerde şikayetin süreye bağlı olmadığı kabul edilir.
E-Hacizde Muhatap Banka Değildir
Hesabına elektronik haciz uygulanan borçlunun ilk yaptığı şey genellikle bankaya başvurmaktır. Oysa banka, icra dairesinin müzekkeresini uygulayan konumdadır; haczin kaldırılması talebi icra dairesine yöneltilir, talep reddedilir veya cevapsız kalırsa icra mahkemesine şikayet edilir. Haczedilmezlik iddiaları bakımından da aynı yol izlenir: ücret ve maaşın kural olarak dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceği, ailenin geçimi için zorunlu eşyanın haczedilemeyeceği yönündeki savunmalar, bankaya değil icra mahkemesine sunulur.
Satış Aşamasında Kontrol Edilecekler
Taşınır veya taşınmazın satışı süreci, ihale sonrası itirazlar için sınırlı bir pencere bırakır. Bu nedenle satıştan önce şu noktalar denetlenmelidir: kıymet takdirine süresinde itiraz edilip edilmediği, satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği, ilanda taşınmazın niteliğine ilişkin bilgilerin doğru gösterilip gösterilmediği. Kıymet takdirine itiraz süresi geçirildiğinde, aynı itirazın ihalenin feshi aşamasında dinlenmesi güçleşir.
Üçüncü Kişinin Malı Haczedilmişse
Haczedilen mal borçluya değil üçüncü kişiye aitse, izlenecek yol istihkak prosedürüdür ve bu da icra mahkemesinin görev alanındadır. Malın kime ait olduğu iddiası genel mahkemede açılan bir mülkiyet davasıyla çözülmeye çalışıldığında, satış süreci bu arada tamamlanabilir. İstihkak iddiasının haczi öğrenir öğrenmez ve belgeyle birlikte ileri sürülmesi belirleyicidir.
Uyarı
Bu rehber genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. İcra dosyalarında süreler işlemin öğrenilme anına bağlandığından, haciz veya satış bildirimi ulaştığı anda dosyayı inceleyip merci tespitini yapacak bir hukukçuyla çalışmak hak kaybını önler.