Bir hesabın aniden kullanılamaz hâle gelmesi, çoğu zaman kara para aklama şüphesiyle ilgili bir işlemin sonucudur. Ancak kısıtlamanın kaynağı her dosyada aynı değildir ve banka itirazı ile adli mercie itiraz tamamen farklı yollardır. 5411, 5549, SPK düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde ilk yapılması gereken, blokenin hangi işlemden doğduğunu tespit etmektir.
Blokenin Kaynağını Belirlemeden Dilekçe Yazılmaz
Kısıtlama üç farklı kaynaktan gelebilir: adli mercilerin verdiği el koyma veya tedbir kararı, idari mevzuat kapsamında alınan bir işlem ya da bankanın kendi uyum politikası ve sözleşme hükümlerine dayanan uygulaması. Müşterinin bankadan alacağı yazılı bilgi, hangi yolun izleneceğini belirler. Adli bir karara dayanan blokeye karşı bankaya yapılan itiraz sonuç doğurmaz; aynı şekilde bankanın kendi kararına karşı savcılığa yapılan başvuru da yanıtsız kalır. Bu tespit yapılmadan yazılan dilekçe, günlerce süren bir yönlendirme trafiğine yol açar.
Adli Tedbire İtiraz
Soruşturma kapsamında malvarlığına yönelik koruma tedbiri uygulanmışsa, CMK sistematiği içinde hâkim kararı ve buna karşı itiraz mekanizması işler; itiraz kararı veren merciye sunulur ve sulh ceza hâkimliği ekseninde incelenir. Bu aşamada esas savunma, paranın kaynağının hukuka uygun olduğunun belgeyle gösterilmesidir. Banka dekontları, ücret bordroları, satış sözleşmeleri, vergi beyanları ve kripto varlık platformlarından alınan işlem dökümleri bu amaçla kullanılır. Tedbirin ölçülülüğü de ayrı bir itiraz başlığıdır; şüphe konusu tutarı aşan bir kısıtlama bakımından sınırlandırma talebi ileri sürülebilir.
Banka Kaynaklı Kısıtlamada Özel Hukuk Yolu
Kısıtlama bankanın kendi değerlendirmesine dayanıyorsa uyuşmazlık özel hukuk ilişkisi içinde çözülür. Müşteri tüketici konumundaysa parasal sınıra göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi devreye girer. İlişki ticari nitelikteyse asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Ayrıca bankanın tabi olduğu denetim otoritesine yapılacak şikâyet, yargısal yolun yerine geçmese de kurumsal bir kayıt oluşturur. Bu aşamada müşteri kimliğine ve işlem amacına ilişkin bilgi taleplerinin eksiksiz yanıtlanması, çoğu dosyada en hızlı çözümü sağlar.
Aklama Yargılamasında Görevli Mahkeme
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama isnadı söz konusu olduğunda yargılama, kanunla belirlenmiş görev kuralları uyarınca ağır ceza mahkemesinde görülür. Bu dosyalarda öncül suçun varlığı ve aklama fiili ayrı ayrı tartışılır; savunmanın her iki eksende de kurulması gerekir. Aklama dosyası ile hesaba ilişkin tedbir dosyası aynı süreçte yürüse de itiraz yolları farklıdır ve biri diğerinin sonucunu beklemeden işletilmelidir.
Malvarlığı kısıtlamalarında her gün maddi sonuç doğurduğundan doğru mercie hızla ulaşmak belirleyicidir. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; işlemin dayanağı ve tutar bazında somut değerlendirme için hukuki destek alınması önerilir.