İcra takibinde en çok şikâyete konu olan iki başlık, maaşa konulan hacizin kapsamı ve haczedilen malın satış sürecidir. Her ikisinde de hak kaybı çoğunlukla esastan değil, kısa süreli şikâyet ve itiraz yollarının kaçırılmasından doğar. Bu rehber İİK çerçevesinde pratik kontrol noktalarını sıralar.
Maaş Haczinde Kapsam Tartışması
Maaş ve ücret üzerine konulan haciz, gelirin tamamını kapsamaz; kanun belirli bir orana kadar haczi mümkün kılar ve kalan kısım borçlunun geçimi için korunur. Uygulamada sorun genellikle şu noktalarda çıkar: birden fazla dosyadan gelen hacizlerin sıraya konmayıp aynı anda uygulanması, nafaka alacağına tanınan farklı rejimin gözden kaçırılması, ikramiye ve sosyal yardım niteliğindeki ödemelerin haczedilebilirliğinin tartışılmaması. İşverenin kesinti yaparken hangi dosyaya, hangi sırayla ödeme yaptığı da ayrı bir uyuşmazlık kaynağıdır.
Borçlu Tarafında Kontrol Listesi
- Ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği ve tebliğ tarihinin doğruluğu
- Takibe ve borca itiraz sürelerinin geçirilip geçirilmediği
- Haczin haczedilemeyecek bir gelir ya da mal üzerinde uygulanıp uygulanmadığı
- Birden çok dosyada kesinti yapılıyorsa sıra ve oran denetimi
- Meskeniyet iddiası ileri sürülecekse buna ilişkin süre ve mercii
Satış Sürecinde Kırılma Noktaları
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ edildiği tarihi kayda geçirin; bu rapora itirazın kendine özgü kısa süresi vardır.
- Satış ilanının usulüne uygun yapılıp yapılmadığını, ilgililere tebliğ edilip edilmediğini denetleyin.
- Elektronik satış sisteminde ilan içeriği ile taşınmazın gerçek durumu arasındaki farkları not edin.
- İhalenin feshi talebini, dayanağını ve zarar iddianızı somutlaştırarak süresinde ileri sürün.
- Satış bedelinin paylaştırılmasında sıra cetveline itiraz imkânını gözden kaçırmayın.
Alacaklı Tarafında Risk Azaltma
Alacaklı için asıl risk, işlemlerin şeklî eksiklik nedeniyle geri dönmesidir. Tebligatın doğru adrese ve doğru kişiye yapılması, haciz tutanağının içeriğinin eksiksiz tutulması, satış talebinin süresinde yenilenmesi ve dosyanın işlemsiz kalarak düşmemesi düzenli takip gerektirir. Şikâyet üzerine iptal edilen bir işlem, yalnızca zaman değil sıra hakkı kaybına da yol açabilir.
İcra Mahkemesi mi, Genel Mahkeme mi?
Şikâyet, itiraz ve istihkak gibi yolların merci ve süreleri farklıdır; icra mahkemesinin görev alanına giren bir talebi genel mahkemede ileri sürmek zaman kaybından öte hak kaybı doğurabilir. Talebin adını doğru koymak, sürecin ilk ve en belirleyici adımıdır.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; takibin türü, alacağın niteliği ve dosyanın aşaması sonucu etkilediğinden, kendi dosyanız bakımından hukuki değerlendirme almanız önerilir.