İcra dosyası satış aşamasına geldiğinde borçlu için hareket alanı hızla daralır. Buna karşılık maaş haczi, aylık kesintiyle ilerleyen ve çoğu zaman yıllara yayılan farklı bir baskı yaratır. İki mekanizma birlikte işlediğinde, hangi işleme hangi sürede itiraz edileceği ve anlaşma yolunun ne zaman gerçekten avantajlı olduğu ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Maaş Haczinde Sınırlar ve Sıra
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, maaş ve ücretlerin tamamının haczedilmesine izin vermez; kanunda belirlenen oranın üzerindeki kesintiler şikâyet konusu yapılabilir. Birden fazla dosyadan haciz gelmişse kesinti sırası önem kazanır; sıraya aykırı uygulama, işveren nezdinde düzeltilmesi gereken bir işlem hâline gelir. Nafaka alacakları bakımından ise ayrı bir rejim uygulanır. Bu nedenle bordroda görünen kesinti oranı ile dosyaların sırası her ay karşılaştırılmalıdır.
Satış Sürecinde Kritik Kontrol Noktaları
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ tarihi ve buna karşı süresi içinde itiraz
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği
- Taşınmazdaki muhdesat, kira ilişkisi veya üçüncü kişi hakkının bildirilmesi
- İhale sonrası şikâyet için tanınan kısa sürenin takvime işlenmesi
- Satış talebinin kanuni süresi içinde yapılıp yapılmadığının denetimi
Şikâyet ile İtirazı Karıştırmamak
Uygulamada en sık karşılaşılan usul hatası, memur işlemine karşı yapılacak şikâyet ile takibe veya borca itirazın birbirine karıştırılmasıdır. Bunların mercii ve süresi farklıdır; yanlış yola başvurulması, esasa hiç girilmeden reddedilmeye yol açar. Kıymet takdirine itiraz gibi kısa süreli işlemler kaçırıldığında, sonraki aşamada aynı iddiayı ileri sürmek genellikle mümkün olmaz.
Taahhüt ve Haricen Tahsil Kararı
Alacaklıyla anlaşma, satışın durdurulması bakımından en hızlı sonucu veren yoldur; ancak icra dairesinde verilen ödeme taahhüdünün ihlali, ayrı ve ağır sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle taahhüt verilmeden önce ödeme kapasitesi gerçekçi biçimde hesaplanmalı, aylık tutar bordro kesintisiyle birlikte değerlendirilmelidir. Haricen tahsil veya yapılandırma tercih edilecekse; dosya masrafları, vekâlet ücreti ve faizin hangi tarihe kadar hesaplandığı yazılı olarak netleştirilmelidir. Anlaşma sonrasında hacizlerin kaldırılması ve dosyanın kapatılmasına ilişkin adımların da metinde yer alması gerekir.
Karar Verirken Basit Bir Ölçüt
Satılacak malın değeri ile borcun tutarı arasındaki fark büyükse, anlaşmanın tarafınıza sağlayacağı fayda genellikle daha yüksektir. Değerler birbirine yakınsa ve usule aykırılık iddiası güçlüyse, kanuni yollar öncelikli tutulmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; dosyanın türü, alacağın niteliği ve haczedilen malvarlığı süreci değiştireceğinden, taahhüt vermeden önce hukuki değerlendirme alınmalıdır.