İlamsız takibin en sinsi yanı, borçlunun çoğu zaman durumu banka hesabı bloke olduğunda fark etmesidir. Oysa süreç aylar önce, bir ödeme emrinin tebliğiyle başlamıştır. E-haciz, ayrı bir takip türü değil; itiraz edilmediği için kesinleşen bir takibin doğal sonucudur. Bu nedenle burada asıl mesele haczin kaldırılması değil, takibin kesinleşmesine giden takvimin doğru okunmasıdır.
Ödeme Emri Elinize Geçtiği An Başlayan Saat
İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız takipte borçlu, ödeme emrine süresi içinde itiraz ederse takip durur. İtiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Uygulamadaki hak kayıplarının çoğu şu üç noktada toplanır:
- Tebligatın eski adrese yapılması ve borçlunun evrağı geç görmesi.
- İtirazın icra dairesi yerine başka bir mercie yapılması.
- Yalnızca sözlü olarak alacaklıyla görüşülüp itirazın hiç yazılmaması.
İtirazın Kapsamı Sonucu Belirler
Borca itiraz, imzaya itiraz ve yetkiye itiraz farklı sonuçlar doğurur. Özellikle imzaya itiraz açıkça ve ayrıca belirtilmelidir; genel bir "borcum yoktur" beyanı imzayı kabul etmiş sayılma riski taşır. Yetki itirazı ise, itiraz edilirken yetkili icra dairesinin de gösterilmesini gerektirir. Kısmî itirazda ise itiraz edilmeyen kısım bakımından takip kesinleşmeye devam eder.
Takip Durduktan Sonra Top Alacaklıdadır
İtiraz üzerine duran takipte alacaklının önünde iki yol vardır: itirazın kaldırılması için icra mahkemesine başvurmak veya itirazın iptali davası açmak. Hangi yolun seçileceği, elindeki belgenin niteliğine göre belirlenir ve her iki yolun kendi süresi vardır. Bu süreler kaçırıldığında alacak ortadan kalkmasa da, mevcut takip dosyası işlevini yitirir ve baştan başlamak gerekir.
Haciz Uygulanmışsa Yapılacaklar
- Haczin dayandığı takip dosyası ve kesinleşme tarihi incelenir.
- Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı kontrol edilir; usulsüz tebligat iddiası ayrı bir başvuru konusudur.
- Haczedilemeyecek mal ve alacak kalemleri bakımından şikâyet yolu değerlendirilir.
- Maaş haczinde kesinti oranının kanuni sınırlara uygunluğu denetlenir.
- Ödeme yapılacaksa, dosya hesabı güncel şekilde alınıp makbuzla ödenir.
Ödeme Anlaşması mı, Yargısal İtiraz mı?
Alacaklıyla yapılacak taksitlendirme, hacizlerin fiilen kalkmasını sağlayabilir; ancak İİK kapsamında yapılan taksit taahhüdünün ihlali ayrı bir yaptırım riski doğurur. Bu nedenle taahhüt altına girmeden önce ödeme kapasitesi gerçekçi biçimde hesaplanmalıdır. Buna karşılık borcun varlığı gerçekten tartışmalıysa, taksit taahhüdü borcu kabul anlamına gelebileceğinden, önce itiraz yolunun tüketilmesi daha isabetli olur. HMK'nın genel usul hükümleri, açılacak davalarda ispat yükünün dağılımını belirlediğinden, elde belge yoksa uzlaşma seçeneği ayrıca değerlendirilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır. Takip dosyanızın türü, tebligat tarihleri ve dayanak belge, izlenecek yolu tamamen değiştirebilir; dosya örneğini bir hukukçuya inceletmeniz yerinde olur.