İcra dosyalarında en çok hak kaybı, haciz konulduktan sonraki sessiz dönemde yaşanır. Alacaklı satış talebini zamanında yapmadığında haczin hükmü kalkabilir; borçlu ise e-haciz bildirimini gördüğü hâlde itiraz ve şikayet yollarını süresinde kullanmayabilir. Bu rehber İİK ve HMK ekseninde satış aşamasının süre ve usul planına odaklanır.
Haciz ile Satış Arasındaki Süre Neden Kritik
Haciz, alacağı kendiliğinden tahsil etmez; satış talebiyle tamamlanması gereken bir aşamadır. Kanunda taşınır ve taşınmazlar için satış isteme süreleri öngörülmüştür ve bu süre içinde talep edilmeyen haciz düşer. Dosyada haciz tarihi, satış talebi son tarihi ve avans yatırma tarihi ayrı ayrı işaretlenmelidir. Düşen haczin yeniden konulması hem zaman hem sıra kaybı anlamına gelir.
E-Haciz Bildirimini Alan Borçlunun İlk Kontrolleri
- Takibin dayanağı ilamsız mı ilamlı mı, ödeme emri usulüne uygun tebliğ edilmiş mi
- Hesapta haczedilemeyen nitelikte gelir bulunup bulunmadığı
- Konulan blokenin takip miktarını aşıp aşmadığı
- Zamanaşımına uğramış bir alacağın takibe konulup konulmadığı
Şikayet, İtiraz ve Menfi Tespit Yollarının Ayrımı
Uygulamada bu üç yol sık karıştırılır. İcra memurunun işlemindeki hukuka aykırılık icra mahkemesine şikayet yoluyla ileri sürülür; borcun bulunmadığı iddiası ise farklı bir usul izler. Yanlış yola başvurmak yalnızca red kararıyla sonuçlanmaz, doğru yol için öngörülen sürenin de tükenmesine yol açabilir. Bu nedenle dilekçe yazılmadan önce şikayetin konusu ile itirazın konusu net biçimde ayrılmalıdır.
Kıymet Takdirine İtirazda Zamanlama
Taşınmazın değerinin düşük belirlenmesi, ihalede alacaklıyı da borçluyu da etkiler. Kıymet takdiri raporunun tebliğinden sonra itiraz için tanınan süre kısadır ve bu aşamada yapılmayan itiraz, ihaleden sonra aynı gerekçeyle ileri sürülemez. Rapor eline geçtiğinde emsal değer araştırmasının hemen başlatılması gerekir.
Ödeme Protokolü ile Satışı Sürdürme Arasındaki Tercih
Taksitlendirme ve harici anlaşmalar, alacaklı için tahsil hızını artırabilir; ancak protokolün dosyaya yansıtılmaması, satış takvimini durdurmadığı gibi ödemelerin de ispatını zorlaştırır. Anlaşma yapılacaksa dosya üzerinden ve ödeme sayısı, tarihleri ile temerrüt sonucunu açıkça yazan bir metinle yapılması güvenlidir. Aksi hâlde taraflar hem satıştan hem anlaşmadan doğan haklarını tartışır hâle gelir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Dosyanızdaki takip türü ve tebligat tarihleri sonucu değiştirebileceğinden, satış ve itiraz adımlarını bir hukukçu eşliğinde planlamanız önerilir.