Hesabına erişemeyen kişinin ilk refleksi şubeyi aramaktır; oysa blokenin kaynağı doğru tespit edilmeden yapılan her başvuru zaman kaybettirir. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın aklama suçuna ilişkin 282. maddesi ekseninde, blokenin türüne göre izlenecek yol tamamen değişir.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Uygulamada birbirine karıştırılan üç farklı durum vardır: bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı kısıtlama, idari nitelikte alınan tedbir kararı ve bir soruşturma kapsamında yargı mercii tarafından verilen elkoyma kararı. Şubeden alınacak yazılı bilgi ile hesabın hangi kategoride kısıtlandığı netleştirilmelidir. Yalnızca sözlü bilgiyle hareket edilmesi, itirazın yanlış merciye yapılmasının başlıca nedenidir.
Paranın Kaynağını Belgeleyen Dosya
- Hesaba giren tutarların her biri için kaynak belgesi hazırlanır: satış sözleşmesi, fatura, maaş bordrosu, tapu, kira sözleşmesi.
- Kripto varlık alım satımı varsa platform işlem geçmişi, cüzdan adresleri ve transfer kayıtları kronolojik olarak sunulur.
- Üçüncü kişilerden gelen havalelerde gönderenin kimliği ve gönderim sebebi açıklanır.
- Belgeler tek bir zaman çizelgesine oturtulur; dağınık ek listesi inceleme süresini uzatır.
Başvuru Sırası
Kısıtlama bankanın kendi kararına dayanıyorsa öncelikle bankaya yazılı başvuru ve gerekiyorsa ilgili denetim mercilerine şikâyet gündeme gelir. Karar bir soruşturma kapsamında verilmişse itiraz, kararı veren merciin bağlı olduğu usule göre yapılır ve bu itirazın kendine özgü süresi vardır. İdari nitelikteki işlemlerde ise İYUK kapsamında iptal davası yolu değerlendirilir. Bu üç yolun birbiriyle karıştırılması hem süre kaybına hem de esasa girilmeden ret sonucuna yol açar.
Bekleme ile Dava Arasındaki Karar
Soruşturmanın seyri beklenirken hesaptaki paranın kullanılamaması ciddi zarar doğuruyorsa, kısmi serbest bırakma veya zorunlu ödemelere izin verilmesi yönünde talepte bulunulabilir. Bu talebin somut gerekçelere (kredi taksiti, tedavi masrafı, işletme maaş ödemesi) dayandırılması gerekir. Öte yandan, henüz ifade dahi alınmamışken dava yoluna gidilmesi bazı dosyalarda erken olabilir; bu nedenle karar, dosyanın hangi aşamada olduğuna göre verilmelidir.
Not
Bloke süreçlerinde her dosyanın gerekçesi farklıdır ve kararın dayanağı görülmeden verilen genel tavsiyeler yanıltıcı olabilir. Belgeleri toparladıktan sonra süreci bir hukukçuyla birlikte yürütmeniz, başvuruların doğru merciye ve süresinde yapılmasını sağlar.