Ödeme emri eline ulaşan borçlunun karşısında tek değil, birbirinden bağımsız iki saat vardır: itiraz süresi ve mal beyanı süresi. Bunlardan biri kaçırıldığında diğerinin doğru kullanılması sonucu kurtarmaz. Bu rehber İİK ve HMK çerçevesinde, itirazın kapsamının belirlenmesinden mal beyanının yazımına ve alacaklıyla sulh olma kararına kadar olan süreci sıraya koyar.
Ödeme Emri Eline Geçtiğinde İlk Okunacak Satırlar
Ödeme emrinin üzerinde takibin dayanağı, talep edilen tutar ve tanınan süreler yazılıdır. Yapılacak ilk iş, tebliğ tarihini ve evrakta yazılı süreleri ayrı ayrı not etmektir. İtiraz süresi geçtiğinde takip kesinleşir; mal beyanı süresi geçtiğinde ise ayrı bir yaptırım riski doğar. İki süre aynı gün başlasa da sonuçları farklıdır.
İtirazın Kapsamı: Borca mı, İmzaya mı, Yetkiye mi?
İtirazın hangi noktaya yöneltildiği, sonraki tüm aşamayı belirler. İmzaya itiraz ayrıca ve açıkça yapılmalıdır; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır. Yetki itirazı ile esasa itiraz aynı dilekçede ileri sürülürken sıralamaya dikkat edilmelidir.
- Borcun tamamına mı, bir kısmına mı itiraz edildiği açık yazılmalı
- Kısmi itirazda kabul edilen tutar rakamla gösterilmeli
- Faiz oranına ve işleyiş tarihine ayrıca itiraz edilip edilmeyeceği kararlaştırılmalı
- Zamanaşımı savunması varsa bu aşamada gündeme getirilmeli
Mal Beyanının Yazımı
Mal beyanı, borcu karşılayacak malvarlığının gerçeğe uygun biçimde bildirilmesidir. Eksik veya gerçeğe aykırı beyan, alacaklının hacze konu kalemi araştırmasını zorlaştırmakla kalmaz, borçlu bakımından ayrı bir sorumluluk doğurur. Beyanın kapsamına gelir kaynakları, taşınır ve taşınmazlar ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklar girer.
İtirazdan Sonra Topun Alacaklıya Geçmesi
İtiraz üzerine takip durur ve inisiyatif alacaklıya geçer. Alacaklının önünde, elindeki belgenin niteliğine göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yolları bulunur ve bu yolların kendi süreleri vardır. Borçlu tarafında ise sulh masasına oturup oturmama kararı tam bu noktada verilir: itirazın haksız çıkması hâlinde gündeme gelebilecek tazminat riski ile sulh teklifi yan yana konularak değerlendirilmelidir.
Kontrol Listesi ve Uyarı
- Tebliğ tarihi ve evraktaki süreler yazıldı mı?
- İtirazın kapsamı tereddütsüz ifade edildi mi?
- Mal beyanı ayrıca ve süresinde verildi mi?
- Sulh teklifi, itirazın iptali riskiyle karşılaştırıldı mı?
Bu metin genel bilgilendirme içindir. Takibin türü ve dayanağı, izlenecek yolu ve süreleri değiştirebilir; dosyanızı bir hukukçuya inceletmeden karar vermemeniz önerilir.