Haciz aşamasında borçlunun elindeki savunma araçları sınırlı değildir; ancak bu araçların neredeyse tamamı kısa ve kesin sürelere bağlıdır. İİK ve HMK çerçevesinde hazırlanan bu rehber, takip evrakı elinize ulaştığı andan itibaren hangi yolun hangi mercide ve hangi takvimle kullanılacağını, ayrıca borç yapılandırması ile itiraz yolu arasındaki tercihin nasıl kurulacağını anlatıyor.
İlk iş: takibin türünü okumak
Elinizdeki belgenin ilamlı takip, ilamsız takip veya kambiyo senetlerine mahsus takip olması, kullanılacak hakkı tümüyle değiştirir. İlamsız takipte ödeme emrine süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Kambiyo senedine dayalı takipte ise itiraz icra mahkemesine yapılır ve kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; durma için ayrıca karar alınması gerekir. Bu farkın gözden kaçması, itiraz edildiği düşünülürken haczin ilerlemesine yol açar.
İtiraz ile şikâyetin ayrımı
İtiraz borcun kendisine, miktarına veya imzaya yöneliktir; şikâyet ise icra dairesinin işleminin hukuka aykırılığına ilişkindir ve icra mahkemesine yapılır. İki yolun karıştırılması, doğru bir talebin yanlış mercide ileri sürülmesi nedeniyle reddine neden olabilir. Kamu düzenine aykırı bazı işlemlerde şikâyetin süreye bağlı olmadığı kabul edilse de, bu istisnaya güvenip beklemek risklidir.
Haczedilmezlik ve üçüncü kişi hakları
- Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin şikâyet, haczin öğrenildiği tarihten itibaren işleyen kısa süreye tabidir.
- Maaş ve ücret hacizlerinde kesinti oranı ve önceki hacizlerin sırası ayrıca denetlenmelidir.
- Haczedilen mal üzerinde üçüncü kişinin mülkiyet iddiası varsa, istihkak prosedürü kendi takvimiyle yürür.
- Ev eşyası ve mesleğin icrası için zorunlu araçlar bakımından tutanağın ayrıntılı incelenmesi gerekir.
Yapılandırma mı, itiraz mı?
Alacaklı ile taksitlendirme, icra dairesinde tutanağa geçirildiğinde bağlayıcı hâle gelir ve taksitin aksaması sonuçları ağırdır. Bu nedenle ödeme gücü gerçekçi biçimde hesaplanmadan yapılan bir taahhüt, kısa vadede rahatlatıp orta vadede ağırlaştırıcı etki doğurabilir. Buna karşılık borcun varlığı veya miktarı gerçekten tartışmalıysa, süre içinde itiraz etmeden yapılan görüşmeler hak kaybına yol açar; görüşme ile itiraz süresi paralel yürütülmelidir.
Kapanış
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi göstermek içindir. Takip türü, tebliğ tarihi ve haczin kapsamı sonucu kökten değiştirebileceğinden, elinize ulaşan evrakı bekletmeden bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.