Kripto vaadiyle yapılan dolandırıcılıklarda kaybedilen paranın izini sürmek, ilk günlerde alınan kararlara bağlıdır. Banka itirazı ile ceza şikâyeti aynı anda ve birbirini destekleyecek biçimde yürütülmediğinde, para birkaç hesap üzerinden dağıtılır. Bu rehber 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Kanun, Sermaye Piyasası Kurulunun kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde sürecin takvimlenmesine odaklanır.
Para İzinin Soğumadan Kaydedilmesi
İlk aşamada amaç iddia kurmak değil, akışı belgelemektir. Toplanacak asgari malzeme şudur:
- Gönderilen her transferin tarihi, tutarı, alıcı hesap ve unvan bilgisi
- Kripto transferlerinde cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri
- Platformla yapılan tüm yazışma, ekran görüntüsü ve tanıtım materyali
- Aracı kişilerin telefon numaraları ve kullanılan uygulama kayıtları
- Paranın çıkışına ilişkin banka hesap dökümü
Bankaya İtirazın Yazılı Zinciri
İtiraz sözlü değil yazılı yapılmalı ve her aşama kayıt altına alınmalıdır. Bankacılık Kanunu kapsamında müşteri şikâyetlerinin karşılanmasına ilişkin bir düzen bulunduğundan, bankanın verdiği cevap ve cevap tarihi dosyanın bir parçası hâline gelir. Cevap yetersizse ilgili kuruma yapılacak başvuruda bu yazışma zinciri dayanak olur. Buradaki amaç yalnızca iade değildir; bankanın işlem güvenliği yükümlülüğünü ne ölçüde yerine getirdiğinin tespiti sonraki tazminat tartışmasının temelini kurar.
MASAK Bildirimi ve Aklama Boyutu
5549 sayılı Kanun, suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine ilişkin yükümlülükleri düzenler. Paranın birden çok hesap arasında hızla dolaştırıldığı dosyalarda, TCK 282 kapsamındaki aklama tartışması da gündeme gelebilir. Şikâyet dilekçesinde yalnızca dolandırıcılık iddiasının değil, paranın izlediği yolun da anlatılması, el koyma taleplerinin değerlendirilmesini kolaylaştırır.
Platformun Statüsü Neden Önemli?
Kripto varlık hizmeti sunan kuruluşların Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri kapsamında yetkili olup olmadığı, hem sorumluluk zincirini hem de başvurulacak idari kanalı değiştirir. Yetkisiz faaliyet gösteren bir yapıya yapılan transferlerde, muhatabın kim olduğu sorusu dosyanın en kritik başlığıdır.
Sulh Teklifi Geldiğinde
Karşı taraftan gelen kısmi iade teklifi kabul edilecekse, metinde iadenin hangi zararı karşıladığı, kalan taleplerin saklı tutulup tutulmadığı ve şikâyetten vazgeçme sonucunun doğup doğmayacağı açıkça yazılmalıdır. Kapsamı belirsiz bir mutabakat, hem ceza hem hukuk dosyasında beklenmedik sonuçlar doğurur.
Kapanış
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir. İşlem yapısı ve karşı tarafın statüsü izlenecek yolu değiştirir; kayıtlar tazeyken hukuki destek almanız, para izinin takibi bakımından belirleyici olur.