İlamsız icra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç, mahkeme kararına gerek olmadan takibi durdurabilme imkânıdır. Ancak bu imkân kısa bir süreye bağlıdır ve süre kaçırıldığında borç, içeriği hiç incelenmeden kesinleşir. Aşağıda İİK ve HMK çerçevesinde ödeme emri sonrası yapılması gerekenler ele alınmaktadır.
Ödeme emri elinize geçtiğinde
İlk yapılacak iş belgeyi okumaktır. Ödeme emrinde takibin dayanağı, alacaklının kimliği, tutar ve faiz oranı yer alır. Tebliğ tarihi zarf üzerinde veya tebligat şerhinde görünür ve tüm hesabın başlangıcıdır. İlamsız takipte itiraz için tanınan süre yedi gündür; bu süre içinde icra dairesine yapılacak itiraz, kural olarak takibi olduğu yerde durdurur.
İtirazın kapsamı doğru belirlenmeli
İtirazın nasıl yazıldığı, sonraki aşamayı tayin eder:
- Borcun tamamına itiraz edilebilir
- Yalnızca bir kısmına itiraz edilecekse, kabul edilen tutar açıkça gösterilmelidir
- Senede dayalı takiplerde imzaya itiraz ayrıca ve açıkça yapılmalıdır
- Yetkiye itiraz varsa, esasa itirazla birlikte ve aynı dilekçede ileri sürülmelidir
İmzaya itirazın ayrıca belirtilmemesi halinde imza kabul edilmiş sayılır; bu, uygulamada en pahalıya mal olan ihmallerden biridir. Süreyi kaçıran borçlu için ise gecikmiş itiraz yolu, ancak elde olmayan bir engelin varlığı halinde ve çok kısa bir süre içinde gündeme gelir.
Alacaklının cevabı: iki ayrı yol
İtiraz üzerine alacaklı, elindeki belgeye göre iki yoldan birini seçer. Belge İİK anlamında güçlü bir nitelik taşıyorsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını, taşımıyorsa genel mahkemede itirazın iptalini talep eder. Her iki yol için de kanunda ayrı süreler öngörülmüştür ve bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Borçlu açısından bu ayrımın önemi şudur: haksız itiraz halinde tazminata hükmedilebileceği gibi, alacaklının haksız takibi halinde de borçlu lehine tazminat gündeme gelebilir.
Takip sürerken uzlaşma seçeneği
Taraflar her aşamada anlaşabilir. Yapılandırma görüşülüyorsa, taksitlerin tutarı ve tarihleri ile ödenmemesi halinde ne olacağı yazılı hale getirilmelidir. İcra dairesinde yapılan taksit taahhüdünün kendine özgü sonuçları bulunduğundan, imza atmadan önce taahhüdün hukuki niteliği anlaşılmalıdır. Ayrıca haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin kurallar borçlunun korunmasına hizmet eder; bu kapsamdaki bir haciz varsa şikâyet yoluna kısa süre içinde başvurulmalıdır.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır. Takibin türü ve dayanağı, kullanılacak savunmayı değiştirir; ödeme emrini aldığınız gün bir hukukçuya danışmanız zaman kaybını önler.