İlamsız icra takibinde borçlu tarafın en çok gözden kaçırdığı yükümlülük mal beyanı, alacaklı tarafın en çok zaman kaybettiği aşama ise itiraz sonrası izlenecek yolun geç seçilmesidir. İİK ve HMK ekseninde yürüyen bu süreçte ödeme emrinin tebliği, sonraki bütün adımların saatini kuran andır.
Tebliğ Tarihini Sabitleyin
Ödeme emrinin tebliğ tarihi; itiraz, mal beyanı ve takibin kesinleşmesi başlıklarının hepsinde ortak referanstır. Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı (adres, tebliğ şerhi, muhatabın durumu) daha ilk gün kontrol edilmelidir. Usulsüz tebligat iddiası, öğrenme tarihinin ispatına dayandığı için gecikmeli ileri sürüldüğünde işlevini yitirir.
Borçlu Tarafı: Üç Ayrı Karar Aynı Anda
- Borca mı, imzaya mı, yetkiye mi itiraz edileceği belirlenir; itirazın kapsamı sonradan genişletilemeyeceği için baştan doğru kurulmalıdır.
- Kısmi kabul düşünülüyorsa itiraz edilen tutar açıkça gösterilir; belirsiz itiraz tümüne itiraz sayılmayabilir.
- Takip kesinleşirse doğacak mal beyanı yükümlülüğü takvime yazılır; beyanda bulunmamanın yaptırımı bulunduğu unutulmamalıdır.
Mal Beyanının İçeriği
Mal beyanı yalnızca “malım yoktur” cümlesi değildir. Beyanda; gelir kaynakları, üçüncü kişilerdeki alacaklar, banka hesapları, taşınır ve taşınmazlar ile borcun ne şekilde ödenebileceğine ilişkin açıklama yer alır. Gerçeğe aykırı beyan ayrı bir sorumluluk doğurabileceğinden, belgelerle desteklenmeyen ifadelerden kaçınılmalıdır.
Alacaklı Tarafı: İtirazdan Sonra Yol Seçimi
İtiraz üzerine takip duracağından, alacaklının elindeki belgenin niteliğine göre itirazın kaldırılması ile itirazın iptali yolları arasında hızlı bir tercih yapması gerekir. Elde imza içeren ve borcu doğrudan gösteren bir belge varsa icra mahkemesi yolu genellikle daha kısadır; ihtilaf sözleşmenin yorumuna dayanıyorsa genel mahkeme yolu daha güvenli olabilir. Yol seçimi geciktikçe hem takip dosyası atıl kalır hem de karşı tarafın malvarlığını serbestçe tasarruf etme süresi uzar.
Uzlaşma mı, Yargılamaya Devam mı?
Taraflar arasında ödeme planı üzerinde anlaşma sağlanacaksa, bunun icra dosyasına taahhüt olarak mı yoksa harici protokol olarak mı yansıtılacağı sonuçları farklıdır. Taahhüdün şartları eksik kaydedildiğinde geçersiz sayılabilir; harici anlaşmada ise takibin akıbeti belirsiz kalır. Hangi yol seçilirse seçilsin, anlaşma metnine ödeme günleri ve ihlal hâlinde doğacak sonuç açıkça yazılmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; dosyanızdaki tebliğ tarihleri ve belge yapısı sıralamayı değiştirebileceğinden, adım atmadan önce hukuki görüş alınması önerilir.