İş kazası sonrasında ilk sorulan soru genellikle arabuluculuğa gidilip gidilmeyeceğidir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar birlikte okunduğunda tablo nettir: iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında tutulmuştur. Buna karşılık kıdem, ihbar, fazla çalışma gibi işçilik alacakları bakımından arabuluculuk dava şartıdır.
Aynı Olayda İki Ayrı Yol
Kaza sonrası hem tazminat hem işçilik alacağı talebi doğabilir. Tazminat için doğrudan dava açılabilirken, alacak kalemleri için önce arabuluculuk başvurusu gerekir. İki talebin ayrım yapılmadan tek dilekçede birleştirilmesi, dava şartı yokluğu nedeniyle kısmi usulden redde yol açabilir.
Delil Zincirini Kaza Anından Kurmak
- İşveren tarafından yapılan kaza bildirimi ve tutulan tutanak
- Kolluk ve müfettiş raporları ile olay yeri görüntüleri
- 6331 kapsamındaki risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve koruyucu donanım tutanakları
- Hastane kayıtları ve kurumca düzenlenen sağlık raporları
- Sürekli iş göremezlik oranına ilişkin kurum işlemi
Bu belgeler yalnızca kusur dağılımını değil, tazminat hesabının dayandığı kazanç ve maluliyet verilerini de belirler.
Kurum İşlemine İtiraz Basamağı
5510 sayılı Kanun kapsamında olayın iş kazası sayılmaması ya da iş göremezlik oranının düşük belirlenmesi hâlinde, kurum işlemine karşı ayrı bir itiraz ve dava yolu işletilir. Bu yol tazminat davasından bağımsızdır ancak sonucu hesabı doğrudan etkiler; iki dosyanın takvimi birlikte izlenmelidir.
Zaman Yönetimi ve Hak Kaybı
Tazminat talepleri zamanaşımına tabidir ve olayın ceza soruşturmasına konu olması hâlinde farklı bir süre rejimi gündeme gelebilir. İşçilik alacaklarında ise arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren dava açma süresi işler; bu süre kaçırıldığında dava şartı yeniden kurulamaz. Son tutanakta taleplerin eksik yazılması da sonraki aşamada tartışma doğurur.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
- Tazminat davası için gereksiz yere arabuluculuk beklenip zaman kaybedilmesi
- Alacak kalemleri için arabuluculuğa başvurulmadan doğrudan dava açılması
- Kusur incelemesine esas belgelerin işverenden hiç talep edilmemesi
- Maluliyet oranı belirlenmeden hesabın kilitlenmesi
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kaza koşulları, kusur dağılımı ve kazanç verileri dosyadan dosyaya değiştiğinden, süreç başlamadan önce hukuki değerlendirme yapılması yerinde olur.