İş kazası sonrası açılan dosyalarda işçinin talebi çoğu zaman tek başına tazminattan ibaret kalmaz; ödenmemiş fazla çalışma ücreti de gündeme gelir. Ancak bu iki talep aynı usule tabi değildir ve birlikte yürütülürken yapılan hatalar, güçlü bir dosyayı usulden zayıflatır. Aşağıda 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar ekseninde adımlar ele alınmaktadır.
İki Farklı Alacak, İki Farklı Usul
Fazla çalışma ücreti bir işçilik alacağıdır ve dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Buna karşılık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri için arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmemiştir. Bu ayrım gözetilmeden hazırlanan tek bir dilekçe, alacak kalemi bakımından dava şartı yokluğundan kısmen reddedilebilir. Bu nedenle taleplerin ayrı dosyalarda mı yürütüleceği baştan kararlaştırılmalıdır.
Fazla Çalışmanın İspatında Delil Sıralaması
Fazla çalışmanın ispatı kural olarak işçiye düşer. En güçlü delil, işverenin kendi kayıtlarıdır: puantaj cetvelleri, işyeri giriş çıkış kayıtları, elektronik geçiş sistemleri ve vardiya çizelgeleri. Bu kayıtların dosyaya getirtilmesi dilekçede açıkça talep edilmelidir. Tanık beyanı önemlidir ancak tanığın aynı dönemde ve aynı birimde çalışmış olması, beyanının değerini belirler.
Bordroda İhtirazi Kayıt Meselesi
İmzalı ücret bordrosunda fazla çalışma tahakkuku görünüyorsa, işçinin bu bordroya ihtirazi kayıt koymadan imza atması aleyhine sonuç doğurabilir. Buna karşılık bordroda hiç tahakkuk bulunmaması hâlinde her tür delille ispat mümkündür. Bordro imzalarının dosyaya eksiksiz sunulması ve dönem dönem karşılaştırılması, hesabın doğru kurulması açısından zorunludur.
Kaza Bildirimi ve Kusur Değerlendirmesi
İş kazasının kuruma süresinde bildirilmemiş olması, olayın iş kazası niteliğini ortadan kaldırmaz ancak ispat yükünü ağırlaştırır. Dosyada olay yeri tutanağı, iş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları, risk değerlendirme raporu ve kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri birlikte değerlendirilir. Kusur dağılımı bu belgeler üzerinden belirlendiğinden, hepsinin celbi ayrı ayrı istenmelidir.
Zamanaşımı ve Süre Tuzakları
- Fazla çalışma alacağının tazminat kalemlerinden farklı bir zamanaşımına tabi olması
- Arabuluculuk son tutanağından sonra dava açma süresinin gözden kaçırılması
- Talebin arabuluculuk tutanağında yer almayan bir kalemi kapsayacak şekilde genişletilmesi
- Hakkaniyet indirimi ihtimalinin hiç hesaba katılmaması
- Kurum kayıtlarının ve müfettiş raporunun dosyaya getirtilmesinin talep edilmemesi
İş uyuşmazlıklarında dosyanın kaderi genellikle hangi kaydın kimden isteneceğine bağlıdır. Kendi çalışma düzeninize ve kaza olgusuna göre talep yapısını kurmak için bir hukukçudan görüş almanız önerilir.