İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman hukuki yorum değil, kaza anında ve sonraki ilk günlerde tutulan kayıtlardır. 6331 sayılı Kanun işverenin önleme yükümlülüğünü, 5510 bildirim ve sosyal güvenlik boyutunu, 4857 iş ilişkisinin çerçevesini, 7036 ise yargılama usulünü ve yetkiyi belirler. Bu dört eksen ayrı ayrı değil, tek bir zaman çizelgesi üzerinde okunmalıdır.
Hangi Dava, Hangi Mahkemede?
İş kazasının varlığının tespiti, maddi ve manevi tazminat talepleri ile Kurumun rücu alacakları iş mahkemelerinde görülür. Buna karşılık kazanın cezai boyutu asliye ceza veya ağır ceza mahkemesinin görev alanına girer ve iki dosya birbirini besler. Tespit davasında Sosyal Güvenlik Kurumunun hasım gösterilmesi gerektiği gözden kaçırıldığında dosya baştan eksik kurulur.
Arabuluculuk Zorunluluğunun İstisnası
İşçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartı olmakla birlikte, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili rücu davaları bu zorunluluğun dışındadır. Kapsam yanlış değerlendirilip gereksiz beklenmesi de, zorunlu olduğu hâlde başvurulmaması da ayrı hak kayıpları doğurur.
Yetkili Mahkeme Seçenekleri
- Davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi.
- İşin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi.
- Birden fazla davalı bulunması hâlinde bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi.
Bu yetki kuralları kesin nitelikte olmadığından, tanıkların ve iş yerinin bulunduğu yer pratik olarak tercih edilir; delil toplama hızı doğrudan etkilenir.
İspat Zincirini Ayakta Tutan Belgeler
- Kolluğa ve Kuruma yapılan bildirimler ile düzenlenen kaza tutanağı.
- İş yeri risk değerlendirmesi, eğitim ve kişisel koruyucu donanım teslim kayıtları, işe giriş sağlık raporu.
- Bakım ve periyodik kontrol kayıtları, makine kullanım talimatları.
- İlk müdahale ve hastane evrakı, epikriz ve sürekli iş göremezlik oranına ilişkin belgeler.
- Olay yerinin fotoğrafları, kamera kayıtları ve vardiya çizelgeleri.
Kusur dağılımı bilirkişi incelemesiyle belirlendiğinden, bu belgelerin eksikliği doğrudan tazminat miktarına yansır. Kamera kayıtlarının saklama süresi kısa olduğundan, kayıtların muhafazası için erken talep yapılması kritik önemdedir.
Anlatılanlar genel bilgilendirmeden ibarettir. Kaza türü, sigortalılık statüsü ve kusur oranı dosyadan dosyaya değiştiği için, talep listesini bir hukukçu eşliğinde çıkarmanız daha güvenli olacaktır.