İş sözleşmesi sona erdikten sonra kıdem, ihbar, fazla çalışma ve yıllık izin alacakları çoğu kez tek dilekçede birlikte istenir. Oysa bu kalemlerin her biri farklı bir ispat mantığına dayanır ve hepsi aynı belgeyle ayakta durmaz. Aşağıda, işçilik alacaklarında delil dosyasının kalem kalem nasıl kurulacağı ve gün ile sayılan adımlarda hangi mercie gidileceği ele alınmaktadır.
Her Alacak Kalemi Kendi Yükünü Taşır
Kıdem ve ihbar tazminatında tartışma genellikle feshin kimden geldiği ve gerekçesinin ne olduğu üzerinde yoğunlaşır; burada fesih bildirimi, tutanaklar ve savunma yazışmaları belirleyicidir. Fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram alacaklarında ise ağırlık, çalışma düzenini gösteren kayıtlara kayar. 4857 sayılı Kanun işverene ücret ve çalışma kayıtlarını tutma yükümlülüğü yüklediğinden, kayıtların hiç sunulmaması tek başına iddiayı ispatlamasa da dosyadaki dengeyi etkiler.
- Bordro ile banka ödeme dekontları arasındaki tutar farkları
- Giriş çıkış kayıtları, kartlı geçiş verileri, vardiya çizelgeleri
- SGK hizmet dökümü ile fiili çalışma dönemi arasındaki uyumsuzluk
- Kurumsal e-posta, iş takip programı ve mesaj yazışmaları
Tanık Beyanının Sınırı Nerede Başlar
Fazla çalışma iddiası uygulamada büyük ölçüde tanıkla ispatlanmaya çalışılır. Burada gözden kaçan nokta, tanığın hangi dönemde ve hangi birimde çalıştığının salt beyanla bırakılmaması, kurum kayıtlarıyla desteklenmesidir. Aynı işverene karşı kendi davası bulunan tanığın anlatımı ise çekişmeli dosyalarda ayrıca tartışma konusu olur. Bu nedenle tanık listesi hazırlanırken her tanığın kapsayacağı zaman aralığı önceden yazılı olarak belirlenmelidir.
Arabulucu, Mahkeme ve Kurum: Üç Ayrı Hat
7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacaklarına ilişkin taleplerde arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Bu adım atlanarak açılan dava usulden reddedilir ve kaybedilen zaman çoğu kez geri kazanılamaz. Buna karşılık sigortalılığın ve hizmet süresinin tespitine ilişkin uyuşmazlıklarda kurumun taraf konumu farklıdır; 5510 sayılı Kanun kapsamındaki işlemler ile salt işveren aleyhine alacak talebi aynı hatta ilerlemez. İş sağlığı ve güvenliği eksiklikleri yönünden 6331 sayılı Kanun çerçevesinde yapılacak idari bildirim de tazminat talebinin yerine geçmez, yalnızca onu destekler.
Süreleri Tek Takvimde Toplamak
Kayıp yaratan asıl nokta, bazı sürelerin tebliğ tarihinden, bazılarının ise öğrenme tarihinden işlemeye başlamasıdır. Arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği gün, fesih bildiriminin tebliğ edildiği gün ve haklı nedenin öğrenildiği gün ayrı ayrı işlenmeli; bu tablo hangi adımın hangi mercie yapılacağını da netleştirmelidir.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve niteliğindedir. Çalışma biçiminiz, fesih gerekçesi ve elinizdeki kayıtlar stratejiyi kökten değiştirebilir; talebinizi hazırlamadan önce belgelerinizi bir avukatla birlikte gözden geçirmeniz, hem merci hem süre hatasını baştan önler.