Kıdem hesabına ilişkin uyuşmazlıklar çoğu zaman işçi ile işveren arasındaki bir rakam farkından değil, kurum kayıtlarındaki boşluklardan doğar. Hizmet süresi eksik bildirilmiş, ücret asgari düzeyden gösterilmiş ya da çıkış kodu gerçek durumu yansıtmıyorsa, hesap tartışması ancak kayıt düzeltildikten sonra anlam kazanır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar çerçevesinde bu rehber, kayıt çelişkilerinin ispatını ve başvuru yolunun seçimini ele alıyor.
Hesabı Bozan Üç Tipik Çelişki
- Fiilî çalışma başlangıcı ile bildirilen işe giriş tarihinin farklı olması
- Bordroda görünen ücret ile fiilen ödenen ücretin ayrışması
- İş sözleşmesinin sona erme biçiminin çıkış koduna yanlış yansıması
Bu üç kalem, kıdem ve ihbar hesabının tamamını değiştirir. Bu nedenle dava öncesi hazırlıkta ilk iş, hesap yapmak değil; kaydın gerçekle örtüşüp örtüşmediğini kontrol etmektir.
Kaydı Düzeltmek İçin Hangi Delil İşe Yarar
- Banka hesabına yatan ödemelerin dökümü ve ödeme sıklığı
- İşyeri giriş çıkış kayıtları, servis ve yemek listeleri
- Aynı dönemde çalışan tanıkların çalışma dönemine ait kendi kayıtları
- Yazışmalar, görev tanımları ve iş talimatları
- Meslek hastalığı veya iş kazası varsa buna ilişkin kurum dosyası
Tanık beyanı tek başına yeterli görülmeyebilir; tanığın aynı işyerinde ve aynı dönemde çalıştığını gösteren kayıtlarla desteklenmesi gerekir.
Hangi Talep Nereye Gider
Bu alandaki en maliyetli hata, birbirine benzeyen ama farklı yollara tabi taleplerin tek dilekçede toplanmasıdır. İşçilik alacakları bakımından dava şartı niteliğindeki arabuluculuk aşamasının tamamlanmamış olması, davanın esasa girilmeden reddine yol açar. Kurum kayıtlarının düzeltilmesine yönelik talepler ise ayrı bir hukuki niteliktedir ve kuruma husumet yöneltilmesini gerektirir. İş kazası kaynaklı talepler ile idari nitelikteki başvurular da aynı sepete konulamaz. Talepleri ayırmadan başlanan süreç, sonradan ayrılırken zaman kaybettirir.
Hak Düşürücü Süre Baskısı
Hizmetin tespitine ilişkin taleplerde kanunda öngörülen hak düşürücü süre, alacak taleplerindeki zamanaşımından farklı işler ve kaçırıldığında telafisi yoktur. Bu nedenle eski dönemlere ilişkin boşluklar fark edildiğinde, önce bu talebin süresi kontrol edilmeli, hesap tartışması sonraya bırakılmalıdır.
Hesabın Yazılı Hâle Getirilmesi
Talep, toplam bir rakamla değil; hangi kalemin hangi süre ve hangi ücret üzerinden hesaplandığı gösterilerek kurulmalıdır. Giydirilmiş ücrete dâhil edilen unsurların her biri ayrı ayrı belgeye bağlanmadığında, bilirkişi incelemesi büyük ölçüde işveren kayıtları üzerinden yapılır.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar. Çalışma biçiminiz, işyerinin niteliği ve sona erme şekli sonucu değiştirebileceğinden, talep listesi ve başvuru sırası dosyanıza özgü olarak belirlenmelidir.