Fazla çalışma alacağı, iş uyuşmazlıklarının en çok tartışılan kalemidir; çünkü çoğu dosyada uyuşmazlık hukuki değil ispat sorunudur. 4857 sayılı Kanun çalışma süresinin sınırlarını belirlerken, 7036 sayılı Kanun bu talebin mahkemeye nasıl taşınacağını düzenler. İki katmandan biri eksik kurgulandığında, haklı bir alacak dahi usul nedeniyle eriyebilir.
Arabuluculukta Talep Kalemlerini Doğru Yazmak
İşçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır ve başvuru formunda hangi kalemlerin talep edildiği kritik önemdedir. Yalnızca kıdem ve ihbar tazminatı yazılıp fazla mesai belirtilmediğinde, sonraki aşamada bu kalem yönünden dava şartının yerine getirilip getirilmediği tartışılır. Son tutanağın anlaşma ya da anlaşmama şeklinde net düzenlenmesi, anlaşma halinde ise hangi kalemlerin kapsandığının açıkça yazılması ileride ibra tartışmasını önler.
Yetkili İş Mahkemesi ve Yetki İtirazı
İş uyuşmazlıklarında yetki, davalının yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer ekseninde belirlenir ve bu kurallar işçi aleyhine sözleşmeyle değiştirilemez. İş sözleşmesine konulan yetki kaydına dayanılarak yapılan itirazlar bu nedenle çoğu kez sonuç doğurmaz. Buna karşılık işyeri devri, alt işveren ilişkisi ya da farklı şehirlerde çalışma söz konusuysa, işin yapıldığı yerin hangi dönemler için neresi olduğu belgelenmelidir.
Fazla Mesainin İspatında Delil Hiyerarşisi
- İşyeri giriş çıkış kayıtları, turnike ve kamera verilerinin talep edilmesi.
- Puantaj kayıtları ile bordroların dönem dönem karşılaştırılması.
- İmzalı bordroda fazla mesai tahakkuku varsa ihtirazi kayıt konulup konulmadığının incelenmesi.
- Elektronik yazışma, vardiya çizelgesi ve görev listelerinin dosyaya eklenmesi.
- Yazılı delilin bulunmadığı hallerde aynı dönemde çalışan tanıklara başvurulması.
Süreci Yürütürken Kontrol Edilecekler
- Çalışma süresinin hesabında ara dinlenmelerin düşülmesi.
- Uzun süreli ve düzenli fazla çalışma iddialarında takdiri indirim ihtimalinin gözetilmesi.
- Bordroya yansıyan ücret ile fiilen ödenen ücret arasında fark varsa bunun ayrıca belgelenmesi.
- 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet kayıtlarının çalışma süresiyle uyumunun kontrolü.
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki kayıtların çalışma düzenine ilişkin destekleyici belge olarak değerlendirilmesi.
- Zamanaşımı nedeniyle hangi dönemin dava dışı kalabileceğinin baştan hesaplanması.
Her işyerinin kayıt düzeni ve çalışma modeli farklıdır; aynı iddia iki dosyada farklı sonuç verebilir. Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır, alacağınızın kapsamı için bir hukukçuyla birlikte değerlendirme yapmanız önerilir.