İş sözleşmesi feshedilen çalışan için takvim, haklılık kadar belirleyicidir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde bakıldığında işe iade talebi ile fazla mesai alacağı, aynı fesihten doğsa bile farklı süre ve farklı usul rejimlerine tabidir. Bu rehber, iki talebin merci ve zamanlama analizini yapar.
İşe İadede İki Aşamalı Takvim
İş güvencesi kapsamındaki çalışan, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Bu iki süre birbirinin devamıdır ve ikisi de hak düşürücü niteliktedir. Uygulamada en sık yapılan hata, arabuluculuğa zamanında başvurulduğu hâlde son tutanak sonrası iki haftalık sürenin gözden kaçırılmasıdır.
Fazla Mesai Alacağında Farklı Rejim
Fazla çalışma ücreti bir işçilik alacağı olduğundan hak düşürücü süreye değil zamanaşımına tabidir ve dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. İşe iade davasıyla birlikte tek dilekçede istenemeyeceği için, iki talebin usul planı ayrı kurulmalıdır. Fesih tarihinde işe iade takvimi işlerken, alacak kalemleri için ayrı bir arabuluculuk başvurusu yapılması gerekir.
Yetkili İş Mahkemesi ve Yetki İtirazı
İş davalarında yetki, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesine tanınmıştır. Merkezi başka ilde bulunan işverenin şantiye ya da şubesinde çalışan işçi bakımından bu ayrım önem taşır. Yetki itirazı ilk itiraz niteliğinde olduğundan cevap dilekçesiyle birlikte ve yetkili mahkeme gösterilerek ileri sürülmelidir; aksi hâlde dinlenmez. Arabuluculuk aşamasında yapılan yer seçimi de itiraz konusu olabildiğinden, başvuru bürosu tercihinin dayanağı belgelenmelidir.
Fazla Mesainin İspatı
- Puantaj, giriş-çıkış kaydı ve bordroların birlikte incelenmesi.
- İhtirazi kayıt konulmadan imzalanan bordroların doğurduğu sonuç.
- Tanık beyanlarının çalışma dönemiyle örtüşecek biçimde sınırlandırılması.
- Kurumsal e-posta, mesaj ve görev kayıtlarının tarih sırasına dizilmesi.
- Ücret ödemelerinin banka kayıtlarıyla karşılaştırılması.
Usule Aykırı İşlemin Doğurduğu Riskler
- Arabuluculuk son tutanağının dava dilekçesine eklenmemesi ve davanın usulden reddi.
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihinin belgelenmemesi.
- İşe iade ile alacak taleplerinin tek başvuruya sıkıştırılması.
- Davalı işverenin unvanının hatalı gösterilmesi ve husumet tartışması.
- Kesinleşen işe iade kararı sonrası başvuru süresinin kaçırılması.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. İşyerinin çalışan sayısı, kıdem ve fesih gerekçesi sonucu değiştirebileceğinden, fesih bildirimini aldıktan sonra vakit kaybetmeden bir değerlendirme yaptırmanız yararlı olur.