İş sözleşmesi feshedilen işçinin en çok hak kaybı yaşadığı nokta, davanın esası değil takvimidir. İşe iade talebi, iş hukukunun en kısa ve en katı süre rejimlerinden birine tabidir; bir günlük gecikme talebin tümüyle reddine yol açar.
Arabuluculuk Penceresi Ne Zaman Açılır, Ne Zaman Kapanır?
7036 sayılı Kanun uyarınca işe iade talebinde arabuluculuk dava şartıdır. Süre, fesih bildiriminin işçiye tebliğinden itibaren bir aydır ve bu süre içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Buradaki iki sayaç birbirinden bağımsızdır: birincisi kaçırılırsa arabuluculuk sonucu ne olursa olsun dava dinlenmez, ikincisi kaçırılırsa arabuluculukta hak korunmuş olsa bile dava reddedilir.
Sürenin Başlangıcında Tartışmalı Hâller
- Fesih yazılı bildirilmemişse başlangıç tarihi fiilî işten çıkarma tarihine göre tartışılır.
- İşçi rapor veya izindeyken yapılan bildirimlerde tebliğ tarihi ayrıca incelenir.
- SGK çıkış bildirgesi tarihi ile bildirim tarihi çeliştiğinde ikisi de dosyaya konur.
- Fesih bildiriminin muhataba ulaşmadığı hâllerde tebligat usulü ayrı bir uyuşmazlık başlığıdır.
Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?
İş uyuşmazlıklarında görev iş mahkemesindedir. Yetki bakımından davalı gerçek veya tüzel kişinin dava tarihindeki yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir ve bu yetki kuralına aykırı sözleşme hükümleri geçersizdir. Şantiye, şube veya alt işveren ilişkisiyle çalışan işçiler açısından işin fiilen yapıldığı yerin belgelenmesi önem taşır; yanlış yer seçimi yetkisizlik kararıyla ek süre kaybı doğurur.
İspat Yükü Kimde?
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. İşçi, feshin ileri sürülenden başka bir sebebe dayandığını iddia ederse bu iddiayı ispatla yükümlü olur. Uygulamada işveren tarafının savunma yazısı, performans dosyası, uyarı tutanakları ve emsal çalışan karşılaştırması dosyanın belkemiğini oluşturur. İşçi tarafında ise işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalıştığı ve altı aylık kıdem koşulunun sağlandığı baştan ortaya konmalıdır; bu eşikler tartışmalıysa SGK kayıtları ve bordrolar üzerinden ayrı bir ispat planı gerekir.
Not
Sonuç, feshin gerekçesinden çok belgelerin tarih sırasına göre okunabilirliğine bağlıdır. Kendi feshinizde sürenin ne zaman başladığı tartışmalıysa, ilk hafta içinde bir iş hukuku avukatına dosyayı göstermek en kritik adımdır.